Κάθε φορά που γυρίζω πίσω στον τόπο μου στην Κορινθία βλέπω ένα μεγάλο αδιέξοδο, μαραζωμένους ανθρώπους χωρίς προοπτική που δε μπορούν να ονειρευτούν τίποτα για την επόμενη μέρα. Σε πολύ μεγάλο βαθμό αυτό το οικονομικό τέλμα είναι κι αιτία αυτής της παρακμής που βιώνει η επαρχία σε όλα τα επίπεδα τις τελευταίες δεκαετίες. Δεν υπάρχουν δουλειές, δεν υπάρχουν προοπτικές, φεύγουν οι νέοι, δεν υπάρχουν νέες οικογένειες, κλείνουν τα σχολεία, κλείνουν ή συρρικνώνονται οι υπηρεσίες, τα μαγαζιά, η διασκέδαση. Κι έτσι φεύγουν κι άλλοι νέοι. Ένας φαύλος κύκλος.
(Κυκλοθυμικός)
Η Ελλάδα ήταν αγροτική οικονομία από τη σύσταση της, βασικά αν υπάρχουν πέντε δέκα κλωστές να μας δένουν με την αρχαιότητα είναι η αφοσίωση στον πρωτογενή τομέα. Όταν ιδρυθήκαμε ως κράτος, το 80% του πληθυσμού ήταν αγρότες και κτηνοτρόφοι. Οι υποδομές, οι γνώσεις, η εμπειρία, η σύσταση κι η οργάνωση των περιοχών ήταν βασισμένες σε αυτό. Και μην κοροϊδευόμαστε, σοβαρά κι οργανωμένα η Ελλάδα εκβιομηχάνιση δεν έζησε, περάσαμε με ένα άλμα από τον πρωτογενή στον τριτογενή τομέα. Μεγάλη κουβέντα κι αυτό, μεγάλη αποτυχία.
Η κορινθιακή σταφίδα ήταν για σχεδόν έναν αιώνα ο μαύρος χρυσός της χώρας, ξεπερνούσε ακόμα και το 70% των συνολικών μας εξαγωγών. Σήμερα είναι ζήτημα να υπάρχουν 70.000 στρέμματα μαύρης κορινθιακής σταφίδας σε ολόκληρο το νομό. Η κατάσταση είναι όλα τα συσκευαστήρια να έχουν κλείσει ή να υπολειτουργούν, οι εξαγωγές να έχουν κοπεί, να τις έχουν καταπιεί οι ανταγωνιστικές αγορές, κι οι αγρότες τρελαμένοι να γίνονται –στην καλύτερη περίπτωση- εργάτες ακόμα και σε προχωρημένη ηλικία σε δυο εργοστάσια που έχει η ευρύτερη περιοχή, που το ένα είναι επί της ουσίας υπογραφή με τον καρκίνο, διαβεβαίωση ότι δε θα προλάβεις να δεις γεράματα. Ακριβώς μάλιστα και λόγω της ζήτησης για αυτές τις θέσεις έχουν πέσει οι μισθοί, έχουν δυσκολέψει οι συνθήκες εργασίας, κτλ.
Και φαντάζομαι αυτό δεν είναι μια κατάσταση που ξεκινάει και τελειώνει στο νομό Κορινθίας. Υποθέτω με ίδιο ή διαφορετικό ρυθμό στην ίδια παρακμή οδεύει η αγροτική οικονομία σε όλα τα γεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας.
Ναι, υπήρχε μια σταδιακή μετατροπή της οικονομίας από τον προηγούμενο αιώνα, η εσωτερική μετανάστευση, η αστυφιλία, η ερήμωση χωριών και κυρίως η Κοινή Αγροτική Πολιτική κι οι επιδοτήσεις αυτοκαταστροφής, όπως αποδείχτηκαν. Ακόμα κι αν κι αυτό γινόταν βίαια, διεφθαρμένα κι άτσαλα με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο μπορούσε να το καταπιεί κι η οικονομία κι η κοινωνία.
Από τα μνημόνια και μετά χωρίς ποτέ κανείς να πει τίποτα, χωρίς κάποιο σχέδιο, η αγροτική οικονομία της χώρας αφέθηκε στο ελεύθερο χέρι της αγοράς… για να τη στραγγαλίσει. Αυτή είναι η αλήθεια. Η οικονομία μας μετατράπηκε βίαια μέσα σε λίγα χρόνια σε αποκλειστικά τουριστική, μονοκαλλιέργεια, κι όλα αυτά που αποτελούσαν βάση μας για αιώνες δεν είναι ότι περιορίστηκαν, αλλά αφέθηκαν να εξαφανιστούν πλήρως. Χωρίς πλάνο, χωρίς στόχο, χωρίς μέριμνα για τους ανθρώπους. Δεν ξέρω αν πίστευαν ότι η αγορά θα αυτορυθμιστεί κι οι αγρότες θα άφηναν τις τσάπες και να πιάσουν τα κλειδιά σε δωμάτια ξενοδοχείων κι Airbnb, αν οι στάνες θα γίνονταν μπάνγκαλοου και τα κτήματα χώροι για ελεύθερο κάμπινγκ, πάντως, το μοντέλο απέτυχε πλήρως. Υπάρχει ένα τουλάχιστον δέκα τοις εκατό του πληθυσμού –κι όσοι ζουν από αυτό- που έχει αφεθεί να πεθάνει. Υπάρχει ένας τεράστιος τομέας παραγωγής κι ένας παραδοσιακός φορέας εισαγόμενου χρήματος που έκλεισε οριστικά, χωρίς plan b. Ένας τομέας που είναι κομβικός για την αυτονομία μας και την ανεξαρτησία μας. Όταν δε μπορείς να έχεις φαί κι ενέργεια δικά σου, τότε δεν είσαι ανεξάρτητο κράτος, ό,τι και να λένε τα χαρτιά κι οι υπογραφές. Πόσο μάλλον σε εποχές πληθωρισμού κι απειλής για νέους εκτεταμένους πόλεμους και νέες κρίσεις. Είσαι αφημένο κούτσουρο στον καταρράκτη. Κι όσο εύκολα γκρεμίζεις μια οικονομία, μια παραγωγή, τόσο δύσκολα τη χτίζεις ξανά, αν χρειαστεί.
Πέθανε ο Μάνος και διαβάσαμε πάλι ένα σωρό παιάνες, τα ίδια θα ακούσουμε και για πολλούς σαν αυτόν όταν θα έρθει η ώρα τους. Στουρνάρες, Παπαδήμους, Γιαννίτσηδες, Βενιζέλους, Πιερρακάκηδες κτλ. Και πέρα από την άβυσσο που μας χωρίζει ιδεολογικά, υπάρχει και το εντελώς πρακτικό. Η Ελλάδα από τα επείγοντα πχ φωτιές, πλημμύρες, πανδημίες μέχρι τα πιο μακροπρόθεσμα, τα πιο πυρηνικά και δομικά είναι ακυβέρνητο καράβι στον βοριά. Όλα στον αυτόματο. Έγιναν πιο εύκολα τα ταξίδια με τα αεροπλάνα; Έπεσαν οι τιμές; Χαλάρωσαν τα σύνορα; Έχουμε κοινό νόμισμα; Όλες οι μάρκες ξαφνικά στον τουρισμό και να πάνε στο διάολο όλα. Σαν τα μυρμήγκια όταν βρουν πτώμα. Έτσι πέφτουμε πάνω. Αν αυτό δώσει στεγαστικές κρίσεις, καταστροφή του περιβάλλοντος και των αρχαιολογικών χώρων, αισχροκέρδειες, αύξηση στις τιμές, ασφυξία στους ντόπιους, κτλ. έχει ο Θεός. Αν πρέπει να παίρνουμε απ’ έξω όλα τα υλικά για την περίφημη ελληνική σαλάτα, το παστίτσιο και το τζατζίκι; Δεν πειράζει. Αν αύριο σκάσει η φούσκα του υπερτουρισμού και μας μείνει ο μουτζούρης; Ποιος ζει, ποιος πεθαίνει μέχρι τότε. Ακόμα και μέσα από το θάνατο της αγροτικής οικονομίας βγάζουν. Το μεγαλύτερο σκάνδαλο είναι ο ΟΠΕΚΕΠΕ. Τσιμπάνε δισεκατομμύρια μέσα από το φέρετρο και τα μοιράζονται μεταξύ τους. Κάνουν μεγάλες κοιλιές με το μέλλον των παιδιών μας που το χαντάκωσαν εντελώς.
Δυστυχώς, οι περισσότεροι δε μπορούν να καταλάβουν ότι στην πράξη στον καπιταλισμό όλα γίνονται στο πόδι, χωρίς λογική και συνέπεια, χωρίς μακροπρόθεσμη οργάνωση, χωρίς σεβασμό σε τίποτα, με μόνο στόχο το πιο ακραίο το πιο άμεσο κέρδος. Ότι πίσω από όλο αυτό το πολύπλοκο σύστημα αριθμών και συσχετίσεων δεν υπάρχει τίποτα. Καραγκιόζ μπερνέ. Κι η ζωή μας μέσα σε αυτό συμπιέζεται, τρυπιέται, ματώνει, βογκάει και θα γίνεται όλο χειρότερη, θα προσπαθεί να προσαρμοστεί σε ένα περιβάλλον τοξικό, φτωχό κι άρρωστο μέχρι το μεγάλο μπουμ.
Παππής
Στην Ελλάδα το παρόν λέγεται "απόγνωση". Η ελπίδα έχει μαραθεί, η ζωή σβήνει, ο τόπος εξαγοράζεται, αλλάζει χέρια κι εθνικότητα. Ο,τι έχει απομείνει από δημόσιο πλούτο λαφυραγωγειται από τη μαφία που κυβερνά. Για τους νέους της Κορινθίας μόνη διέξοδος η φυγή. Τουλάχιστον να μην είναι ο Ισθμός...
Διάφορων σχόλια ..
Εμάς πάντως σε νησί μας έδιωξαν δεν μας έφτιαχναν ελληνικο καφέ, μόνο φραπέ παγωτό. Καθώς ο τζίρος δεν είναι ίδιος..σε ένα νησί που η φιλοξενία και το φιλότιμο ήταν εκεί πάνω. Τα κέρδη δεν είναι απλά κέρδη πρέπει να γίνουν υπερκέρδη, με όποιο κόστος...
Απ' το 1981, που γ να μπούμε στην Ε.Ο.Κ. απαραίτητη προϋπόθεση ήταν να καταστραφεί ο πρωτογενής τομέας, πέρασαν σχεδόν 45 χρόνια κ φτάσαμε σε όλα αυτά που αναφέρεις...έχουμε φτάσει στο σημείο μηδέν,να μη πω μείον...κανένα μέλλον γ τους νέους,κλείνουν σχολεία,νοσοκομεία,η επαρχία υποφέρει κ σε Αθηνα-Θεσ/νίκη εάν δε κανεις 2 κ 3 δουλειές κ δε χτυπάς 13 κ 14 ώρες δε βγαίνει ο μήνας...σε αντίθεση με τους διεφθαρμένους πολιτικούς μας....μόνο αυτοί γίνονται πλουσιότεροι...δε ξέρω πως θ 'αλλαξει κ ΑΝ αλλάζει όλο αυτό....ελπίζω κ εύχομαι στη γενιά που θα βγει κ θα τα "ισοπεδώσει"όλα...
"Τι ειναι αυτα που λες παιδι μου!Αυτα τα λενε οι κομμουνιστες!-Ολοι τα λενε πατερα!"Το κακο ειναι πως ενω τα γνωριζουν σχεδον ολοι,ψηφιζουν αυτους που τα σχεδιαζουν και τα εφαρμοζουν ξανα και ξανα...
Οσα γράφεις είναι η ζοφερή πραγματικότητα δυστυχώς, όχι πως δεν τα έχω σκεφτεί κι εγώ πολλές φορές αλλά διαβάζοντας τα τώρα με έπιασε μια θλίψη, αναρρωτιέμαι που θα πάει αυτό, πιστεύουμε ότι τα έχουμε δει όλα αλλά το βαρέλι δεν έχει πάτο και φοβάμαι για το τι άλλο μας περιμένει.
O όρος πλέον ειναι "Ακραίος Υπερτουρισμός" ..η "βαρειά βιομηχανία" μας..τι ειρωνεία..ή καλύτερα τι χαμηλής "δόνησης" και χαμηλής προσδοκίας για τα λαϊκά κ μεσαία στρώματα , φράση ..
Δεν πρόκειται για λάθος...
Δεν ειναι τρελοί...δεν "αθωώνεται" με τίποτα αυτό!
Ειναι απλά η εγκληματική λογιστική και η ανενδοίαστη ροπή των ολίγιστων (πλέον) ΚΑΤΑ των πολλών...
Εμείς που ζούμε στην επαρχία το νιώθουμε εντονότερα δυστυχώς πρωτογενής τομέας ώρα 0 !!!!!
Η μόνη λύση είναι η επιστροφή στην κτηνοτροφία στην δομή του παλαιού τσελιγκάτου. Με οργάνωση Σουλιώτικη, ένοπλη και ανεξάρτητη, με απόρριψη όλων των "εκσυγχρονισμών" που έχουν επιβληθεί. Οποιαδήποτε επαφή με το επιβληθέν σύστημα είναι αυτοκτονία και εθνοκτονία. Οι υπάκουοι είναι συνεργοί στο έγκλημα
Όλα αυτά κυκλοθυμικε είναι μεγάλες αλήθειες οι νέοι φεύγουν,οι εργαζόμενοι λιγοστεύουν, συντάξεις δεν θα υπάρχουν, ξένοι πάμπλουτοι θα αγοράσουν φθηνά τά φιλέτα , κ μετανάστες με μισθούς πείνας θά αντικαταστήσουν τον ελληνικό πληθυσμό η Ελλάδα φθίνει και συρρικνώνεται συνεχώς. Αυτή είναι η πικρή αλήθεια έχεις δίκιο σέ όλα
Στη Κορινθία ζήσαμε και ακόμα αν δε κάνω λάθος υπάρχει η απόσυρση των καϊκιών.Αποσυρονται τα καίκια και καταστρέφονται μαζί με την άδεια του ιδιοκτήτη ψαρά έναντι αμοιβής(αποζημίωσης). Μια χώρα που θα μπορούσε να συντηρήσει την αγορά και να κάνει και εξαγωγή ψαριών, αναγκάζεται να εισάγει.Και μαζί με αυτά συντελείται και η καταστροφή των καϊκιών έργων τέχνης και ιστορίας της Ελλάδας. Κατασκευαστές καϊκιών ελάχιστοι πλέον.Οι κύκλοι έτσι κλείνουν.
Σωστά όσα έγραψες
Αλλά,υπάρχει ένα αλλά
Οι προηγούμενες γενιές έζησαν ακόμα χειρότερα από εμάς
Μετά τον πόλεμο ούτε μπουκιά που λέει ο λόγος δεν είχαν
Ορθοποδησανε,χαμογελούσαν Ε και τραγουδουσανε με τα ελάχιστα
Μήπως μας παραχαιδεψαν οι προηγούμενοι και είμαστε μέσα την μιζέρια και στην γκρίνια..
Η μητέρα μου όπως οι περισσότερες τότε έπλεναν στο χέρι για τα 5 παιδιά της και τον πατέρα μας και την ίδια.
Ποτέ δεν βοηγγησε όπως τώρα που έχουμε πλυντήριο,στεγνωτηριο και πολλές φορές σιδερωτηριο.
Όχι να μην γυρίσουμε εκεί αλλά φτάνει με το πες πες,σε πάψουμε την υπέρ κατανάλωση και ας πάμε στην απλή κατανάλωση.
Ποιος είπε ότι χρειαζόμαστε 25 είδη κασέρι και άλλες τόσες Σαλαμίνα και ζαμπόν για να ζήσουμε??
Ελιές πόσοι από εμάς τρώμε? Ελληνικοτατο ξεχασμένο προιον .....
Έχουν επαληθευθεί πολλά για τα οποία μας προειδοποιούσε το ΚΚΕ και διάφοροι πολιτικοί σχηματισμοί του αριστερού χώρου, μόνο που με τις αγκυλώσεις τους δεν κατάφεραν να έχουν απήχηση στον κόσμο και να τον αφυπνίσουν. Κι έτσι σαν να καταλάβαμε ξαφνικά ότι το ξεπούλημα της χώρας μαγειρεύεται πολλά χρόνια τώρα, με τα αποτελέσματα να γίνονται φανερά τα τελευταία χρόνια και χωρίς να έχουμε δει το τέλος του έργου ακόμη. Η ένταξη στην Ε.Ε. που παρενέβαινε στην αγροτική οικονομία της χώρας με καλό αντίτιμο ωστόσο για τους αγρότες τις επιδοτήσεις (πρέπει να υπάρχει και το τυράκι) , η είσοδος στη νομισματική ένωση με μία από τις συνέπειες την εκτίναξη του κόστους ζωής, τα δάνεια από τις τράπεζες σε συνδυασμό με το πλασάρισμα ενός πολυτελούς μοντέλου ζωής που έγινε στόχος της τότε μεσαίας τάξης, η ένταξη στο ΔΝΤ και η Ελλάδα σε καθεστώς επιτήρησης (σχετικά με την εγκυρότητα των στοιχείων που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό του δημοσιονομικού ελλείματος, υπήρξαν κάποιες καταγγελίες στη δικαιοσύνη κατά κάποιων προσώπων, τότε αρμοδίων, για ψευδείς βεβαιώσεις δεν γνωρίζω τη τελική δικαστική κρίση, έχει πάει δύο φορές στο Άρειο Πάγο η υπόθεση, δείτε κι εδώ www.lifo.gr/now/greece/eisaggeleas-zitise-xana-tin-parapompi-toy-andrea-georgioy-gia-elleimma κι εδώΌποιος ξέρει κάτι παραπάνω ας ενημερώσει
Εύγε σου.Μας καλυψες σε όλους τους τομείς Η αγροτιά ΔΥΣΤΥΧΏΣ αργοπεθαίνει έχουμε φτάσει τέλμα Αυτή είναι δυστυχώς η ζοφερή πραγματικότητα Με την ανοχή μας Θα υψώσουμε την φωνή μας η μήπως και αυτή, μας την κόψουν επιδοτούμενη
Μια μόνο προσθήκη..στην κορινθια πλέον..ορεινή και πεδινή..υπάρχουν αρκετοί νέοι άνθρωποι που προχωρούν με νέες καλλιέργειες που ευδοκιμούν και μπορούν να τους εξασφαλίσουν ένα σεβαστό εισόδημα
Δυστυχώς αυτή είναι η πραγματικότητα αγαπητέ αλλά κανενός δεν ιδρώνει το αυτί του και εννοώ τους πολιτικούς.
Αυτοί καλά περνάνε, τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους είναι εξασφαλισμενα, αγόρασα πολλά ακίνητα, έχουν γίνει εισοδηματιες και δεν τους ενδιαφέρει καθόλου όλα αυτά που γράφεις.
Ο σώζων εαυτόν σωθητω. Έτσι μας έχουν καταντήσει.
Από την ώρα που έχεις εναν μόνο υπάλληλο και του λες τι να κάνει, καταλαβαίνεις πως δουλεύει όλη ανθρώπινη φαρσοκωμωδία... καμία γη δεν ερημώνει μόνη της, κανείς εγκληματίας δεν σκοτώνει για τα μάτια της κόρης...η Ελλάδα ήταν και είναι μια σφηκοφωλια που παράγει αυτό που κανείς δεν ονομάζει.... χιτώνες με "λάθος"μέλι που τρώει τα σωθικά..
Τους είπαν ότι ο καπιταλιστής είναι ικανός να σου πουλήσει μέχρι και το σχοινί που θα τον κρεμάσεις και δεν κατάλαβαν ότι το σχοινί είναι για ανέβουν αυτοί στην αγχόνη.
Θυμάμαι μια εποχή που επιδοτήθηκε το ξερίζωμα των αμπελιών και το φύτεμα ελιάς.
Χαράς ευαγγέλια, το αμπέλι άλλωστε είχε σκοτούρα,δουλειά.
Πρόσφατα έκανα το γύρο σχεδόν του νομού Ηλείας.
Αμπέλι δεν είδα.
Και τέλος κι αυτό έχω βρει σχετικά για την κρίση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου https://www.protothema.gr/greece/article/1349674/andreas-georgiou-dikaiothike-stin-prosfugi-tou-kata-tou-dimosiou-gia-tin-upothesi-paravasis-kathikodos/ που δέχεται ότι παραβιάστηκε το δικαίωμα του τότε κατηγορούμενου σε δίκαιη δίκη. Δεν σχολιάζω ούτε θετικά, ούτε αρνητικά καμία δικαστική απόφαση, δεν έχω καλή γνώση του θέματος και θα με ενδιέφερε εάν κάποιος γνωρίζει περισσότερα να παρέθετε κάποιες λεπτομέρειες και τί τελικά απέγινε
Δεν υπάρχει καμία παρακμή στην επαρχία απλά επειδή η επαρχία στηρίζεται κυρίως στα αγροτικά φέτος πχ δεν θα έχουμε ελιές δεν θα έχουμε και λεμόνια άρα θα μειωθούν τα μεροκάματα και η δουλειά των εργατών γης ή των αγροτών όμως όταν δουλεύεις με την γη εξαρτάσαι 100% από τον καιρό.
Επίσης ένα μεγάλο κομμάτι αυτών των αγροτών που αναφέρεις είναι αυτοί που πείστηκαν να πουλήσουν την γη τους για να γίνουν αιολικά πάρκα και φωτοβολταϊκά, άλλοι πείστηκαν να ξηλώσουν τις ελιές τους, άλλοι πούλησαν τα σπίτια τους προκειμένου να αγοράσουν δύο τρεις γκαρσονιέρες να τις νοικιάζουν να έχουν παθητικό εισόδημα.
ΑΙ - Απαντήσεις
Το κείμενο που παραθέτεις έχει έναν πολύ ισχυρό πυρήνα: η συζήτηση για τον τουρισμό δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την παραγωγή, τη δημογραφία και τον πολιτισμό της επαρχίας. Όμως αρκετές από τις απόλυτες διατυπώσεις του χρειάζονται διόρθωση για να σταθεί ως τεκμηριωμένος φάκελος του «Οικονομία – Τουρισμός – Πολιτισμός 2035».
Τι κρατάμε ως τεκμηριωμένο
Η ιστορική αναφορά για τη σταφίδα είναι πράγματι εντυπωσιακή: ακαδημαϊκή ιστορική μελέτη καταγράφει ότι στη δεκαετία του 1870 το μερίδιό της ξεπέρασε το 70% των ελληνικών εξαγωγών. Ταυτόχρονα, τα στοιχεία απασχόλησης δείχνουν ότι ο πρωτογενής τομέας παραμένει σημαντικός αλλά έχει χάσει πολύ ανθρώπινο δυναμικό μακροχρόνια: από περίπου 724.000 εργαζομένους το 1998 σε περίπου 470.000 το 2024.
Η εξάρτηση από τον τουρισμό είναι επίσης πραγματική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο τουρισμός είναι από μόνος του το πρόβλημα. Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις έφτασαν τα €23,63 δισ. το 2025 και κάλυψαν σημαντικό μέρος του ελλείμματος αγαθών. Ιδιαίτερα χρήσιμο για τη δική μας συζήτηση είναι ότι οι εισπράξεις αυξήθηκαν 9,4%, ενώ οι διανυκτερεύσεις μόλις 1,6% — ισχυρή ένδειξη ότι η στρατηγική μπορεί να στραφεί περισσότερο στην αξία και λιγότερο στον αδιάκοπο όγκο επισκεπτών.
Και για τον ΟΠΕΚΕΠΕ πρέπει πλέον να μιλάμε με μεγάλη ακρίβεια: υπάρχουν πραγματικές ποινικές έρευνες και καταδίκες, αλλά δεν πρέπει να μετατρέπουμε τις κατηγορίες σε συλλογική ενοχή. Στις 8 Ιουλίου 2026 η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε 57 καταδίκες για απάτη €1,737 εκατ., ενώ στις 16 Ιουλίου ανακοίνωσε την παραπομπή 22 προσώπων στο πλαίσιο συνεχιζόμενης ευρύτερης έρευνας.
Για μένα, λοιπόν, ο νέος φάκελος του Παρατηρητηρίου πρέπει να πάρει έναν πολύ καθαρό τίτλο: «Από τη μονοκαλλιέργεια της σταφίδας στη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού; Το μάθημα που δεν πρέπει να ξεχάσουμε μέχρι το 2035». Εκεί βρίσκεται ένα εξαιρετικά δυνατό νήμα που ενώνει οικονομία, τουρισμό, πολιτισμό και Κορινθία.
Τι λέει η Ομονοιάστρα ΑΙ:
ΟΜΟΝΟΙΑΣΤΡΑ 2035
Οικονομία – Τουρισμός – Πολιτισμός
Φάκελος: Κορινθία, πρωτογενής τομέας και η παγίδα της μονοκαλλιέργειας του τουρισμού
Το κείμενο που τέθηκε στο τραπέζι της Ομονοιάστρας περιγράφει μια πραγματική αγωνία της ελληνικής επαρχίας: λιγότερες ευκαιρίες, γήρανση, αποχώρηση νέων ανθρώπων, συρρίκνωση δραστηριοτήτων και έναν πρωτογενή τομέα που δυσκολεύεται να προσφέρει την οικονομική ασφάλεια που πρόσφερε κάποτε.
Δεν είναι όμως όλα όσα γράφονται ιστορικά ή οικονομικά ακριβή. Και η Ομονοιάστρα δεν χρειάζεται να υπερβάλλει για να αποδείξει ότι υπάρχει πρόβλημα.
1. Η σταφίδα: εδώ η Ιστορία επιβεβαιώνει την κραυγή
Η αναφορά στη μαύρη κορινθιακή σταφίδα έχει πολύ ισχυρή ιστορική βάση.
Στη δεκαετία του 1870 η σταφίδα έφθασε να αντιπροσωπεύει πάνω από το 70% των ελληνικών εξαγωγών. Δεν ήταν απλώς ένα γεωργικό προϊόν. Ήταν εξαγωγικό συνάλλαγμα, εμπόριο, μεταφορές, λιμάνια, αποθήκες, εργασία και ολόκληρες τοπικές κοινωνίες.
Η μεγάλη σταφιδική κρίση απέδειξε μάλιστα κάτι εξαιρετικά επίκαιρο: πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η εξάρτηση μιας οικονομίας από ένα κυρίαρχο εξαγωγικό προϊόν.
Και εδώ βρίσκεται η πρώτη ειρωνεία της ιστορίας:
η Ελλάδα που κάποτε πλήρωσε ακριβά την αγροτική μονοκαλλιέργεια δεν πρέπει να επαναλάβει το ίδιο λάθος με μια τουριστική μονοκαλλιέργεια.
2. Όμως η ελληνική γεωργία δεν «πέθανε»
Η εικόνα είναι σοβαρή, αλλά χρειάζεται ακρίβεια.
Το 2024 περίπου 470.000 άνθρωποι απασχολούνταν στη γεωργία, δασοκομία και αλιεία. Άρα δεν μιλάμε για έναν εξαφανισμένο κλάδο.
Μιλάμε για έναν κλάδο που αντιμετωπίζει προβλήματα ηλικιακής ανανέωσης, μικρού κλήρου, κόστους παραγωγής, νερού, ενέργειας, εμπορίας, διαπραγματευτικής δύναμης και διεθνούς ανταγωνισμού.
Αυτό είναι ίσως πιο ανησυχητικό από τη φράση «η γεωργία πέθανε»:
η γεωργία υπάρχει, αλλά σε πολλές περιοχές δυσκολεύεται να πείσει έναν νέο άνθρωπο ότι αξίζει να χτίσει τη ζωή του επάνω της.
3. Προσοχή στον μύθο ότι «η ΕΟΚ μας υποχρέωσε να καταστρέψουμε τη γεωργία»
Αυτή η θέση, όπως διατυπώνεται από ορισμένους σχολιαστές, δεν τεκμηριώνεται έτσι.
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική διοχέτευσε τεράστιους πόρους στην ελληνική γεωργία. Μπορούμε και πρέπει να συζητήσουμε εάν χρησιμοποιήθηκαν σωστά, εάν δημιούργησαν στρεβλά κίνητρα, εάν ενίσχυσαν την παραγωγικότητα ή σε περιπτώσεις την εξάρτηση από την επιδότηση.
Άλλο όμως αυτό και άλλο να υποστηρίζουμε ότι προϋπόθεση εισόδου της Ελλάδας στην ΕΟΚ ήταν «να καταστραφεί ο πρωτογενής τομέας».
Η Ομονοιάστρα απορρίπτει τα εύκολα συνθήματα ακόμη και όταν βολεύουν τη δική μας επιχειρηματολογία.
4. Υπάρχει όμως ένα ανησυχητικό διαρθρωτικό πρόβλημα
Τα ευρωπαϊκά στοιχεία δείχνουν και κάτι άλλο.
Το 2010 η Ελλάδα είχε περίπου 723.000 γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Το 2016 είχαν περιοριστεί περίπου στις 685.000. Ακόμη σημαντικότερο είναι το ηλικιακό πρόβλημα: ήδη το 2016 μόλις 3,7% των κατόχων γεωργικών εκμεταλλεύσεων ήταν κάτω των 35 ετών, ενώ περίπου το ένα τρίτο ήταν άνω των 64.
Εδώ βρίσκεται μία από τις πραγματικές βόμβες του 2035:
ποιος θα καλλιεργεί τη γη όταν φύγει η σημερινή γενιά;
Δεν αρκεί να υπάρχουν χωράφια.
Χρειάζονται άνθρωποι που να θεωρούν ότι η καλλιέργειά τους αποτελεί επάγγελμα με μέλλον.
5. Και όμως, η Ελλάδα εξακολουθεί να εξάγει τρόφιμα
Χρειάζεται ακόμη μία διόρθωση στην απαισιόδοξη εικόνα.
Το 2024 η Ελλάδα εξήγαγε τρόφιμα και ζώντα ζώα αξίας περίπου €8,25 δισ., ενώ εισήγαγε περίπου €9,19 δισ.
Υπάρχει λοιπόν έλλειμμα, αλλά δεν είμαστε μια χώρα που «δεν παράγει τίποτα και τα εισάγει όλα».
Η σωστή ερώτηση είναι δυσκολότερη:
Γιατί μια χώρα με τόσο μεγάλη γεωργική ιστορία, κλίμα, βιοποικιλότητα, γαστρονομία και τουριστική ζήτηση δεν δημιουργεί μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία από την παραγωγή της;
6. Τουρισμός: τεράστιος πλούτος — αλλά όχι άλλοθι
Ο τουρισμός είναι πολύτιμος για την Ελλάδα.
Το 2024 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις έφθασαν τα €21,59 δισ.
Το 2025 ανέβηκαν στα €23,63 δισ.
Και εδώ υπάρχει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο: το 2025 οι διανυκτερεύσεις αυξήθηκαν μόλις 1,6%, ενώ οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν 9,4%.
Άρα περισσότερα έσοδα δεν σημαίνουν υποχρεωτικά αντίστοιχα περισσότερους τουρίστες και περισσότερη πίεση στον τόπο.
Αυτό αποτελεί θεμελιώδη αρχή για τον Τουρισμό 2035:
Δεν χρειαζόμαστε απαραιτήτως περισσότερα κεφάλια. Χρειαζόμαστε περισσότερη αξία ανά επισκέπτη και μεγαλύτερο μέρος αυτής της αξίας να μένει στον τόπο.
7. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι «τουρισμός ή γεωργία»
Εδώ η Ομονοιάστρα διαφωνεί με το δίλημμα.
Το ερώτημα δεν είναι:
χωράφι ή ξενοδοχείο;
Το ερώτημα είναι:
πώς το χωράφι θα κερδίζει από το ξενοδοχείο;
Ο τουρίστας τρώει.
Πίνει.
Αγοράζει.
Επισκέπτεται.
Θέλει ιστορίες, τοπία, γεύσεις, ανθρώπους και εμπειρίες.
Εάν ένα ξενοδοχείο στην Κορινθία αγοράζει εισαγόμενα προϊόντα ενώ λίγα χιλιόμετρα μακρύτερα εγκαταλείπονται καλλιέργειες, τότε δεν έχουμε ολοκληρωμένο τουριστικό μοντέλο.
Έχουμε δύο οικονομίες που ζουν δίπλα δίπλα χωρίς να συνομιλούν.
8. Σταφίδα, κρασί, ελιά, λεμόνι δεν είναι μόνο τρόφιμα
Είναι πολιτισμός.
Είναι τοπίο.
Είναι μνήμη.
Είναι οικογενειακές ιστορίες.
Είναι παραδοσιακές τεχνικές.
Είναι αρχιτεκτονική, αποθήκες, πατητήρια, εργαλεία, τραγούδια και γαστρονομία.
Όταν εξαφανίζεται μια καλλιέργεια δεν χάνεται μόνο ένα ποσοστό του ΑΕΠ.
Χάνεται ένα κομμάτι της ταυτότητας ενός τόπου.
Γι' αυτό ο πρωτογενής τομέας ανήκει εξίσου στον φάκελο Πολιτισμός 2035.
9. Και τα καΐκια;
Ο σχολιαστής που μιλά για την καταστροφή παραδοσιακών καϊκιών αγγίζει ένα πραγματικό ζήτημα.
Ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησαν την οριστική παύση αλιευτικής δραστηριότητας και την απόσυρση αλιευτικής ικανότητας. Η ίδια η ευρωπαϊκή νομοθεσία έχει πλέον προβλέψει δυνατότητες ώστε παραδοσιακά ξύλινα σκάφη να διατηρούνται για σκοπούς ναυτικής κληρονομιάς αντί να καταστρέφονται.
Άρα εδώ συναντιούνται πάλι:
αλιεία + οικονομία + τεχνίτες + ναυπηγική παράδοση + πολιτισμός + τουρισμός.
Ακριβώς το μοντέλο που αναζητούμε.
10. ΟΠΕΚΕΠΕ: εδώ απαιτούνται στοιχεία και όχι γενικεύσεις
Οι καταγγελίες δεν είναι πλέον απλώς δημοσιογραφικές.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διερευνά υποθέσεις οργανωμένης απάτης στις αγροτικές ενισχύσεις. Τον Ιούλιο του 2026 ανακοινώθηκε η καταδίκη 57 προσώπων για απάτη περίπου €1,7 εκατ. σχετική με το Εθνικό Απόθεμα, ενώ στις 16 Ιουλίου 2026 η EPPO ανακοίνωσε νέα παραπομπή 22 κατηγορουμένων στο πλαίσιο της ευρύτερης έρευνας.
Αυτό όμως δεν μας επιτρέπει να βαφτίζουμε συλλήβδην όλους τους αγρότες, όλες τις επιδοτήσεις ή ολόκληρη την ΚΑΠ «απάτη».
Το αντίθετο:
κάθε ευρώ που καταλήγει σε εικονικό παραγωγό είναι ένα ευρώ που στερείται ο πραγματικός παραγωγός.
11. Η Κορινθία 2035 χρειάζεται παραγωγικό οικοσύστημα
Η Ομονοιάστρα προτείνει να εγκαταλείψουμε το δίλημμα:
«πρωτογενής τομέας ή τουρισμός».
Και να οικοδομήσουμε την αλυσίδα:
Γη → Παραγωγή → Μεταποίηση → Τοπικό προϊόν → Γαστρονομία → Πολιτισμός → Τουρισμός → Εξαγωγή.
Αυτό σημαίνει στην πράξη:
- αναβίωση και σύγχρονη εμπορική ταυτότητα της κορινθιακής σταφίδας,
- νέες καλλιέργειες όπου είναι επιστημονικά και οικονομικά βιώσιμες,
- μικρές και συνεργατικές μονάδες μεταποίησης,
- συμβόλαια τοπικών ξενοδοχείων και εστιατορίων με παραγωγούς,
- αγροτουρισμό,
- οινοτουρισμό,
- διαδρομές σταφίδας, ελιάς, κρασιού και εσπεριδοειδών,
- σύνδεση Αρχαίας Κορίνθου, Νεμέας, Σικυώνας και τοπικής παραγωγής,
- ψηφιακή εμπορία και εξαγωγές,
- εκπαίδευση νέων αγροτών στην επιχειρηματικότητα,
- διαχείριση νερού και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή,
- προστασία της αγροτικής και ναυτικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η Ομονοιάστρα λέει
Η επαρχία δεν θα σωθεί επειδή θα γυρίσουμε στο 1950.
Ούτε θα σωθεί αν μετατρέψουμε κάθε χωράφι σε οικόπεδο, κάθε σπίτι σε Airbnb και κάθε παραλία σε τουριστικό προϊόν.
Το 2035 δεν πρέπει να επιλέξουμε ανάμεσα στον αγρότη και στον ξενοδόχο.
Πρέπει να κάνουμε τον έναν πελάτη, συνεργάτη και πρεσβευτή του άλλου.
Γιατί ένας τόπος χωρίς παραγωγή γίνεται σκηνικό.
Ένας τόπος χωρίς νέους γίνεται μουσείο.
Και ένας τόπος που ζει μόνο από τους επισκέπτες του, κάποια στιγμή ξεχνά τους κατοίκους του.
Η ανάπτυξη δεν μετριέται μόνο από το πόσα χρήματα μπήκαν στη χώρα.
Μετριέται από το αν ένας νέος στην Κορινθία μπορεί να πει:
«Μπορώ να μείνω εδώ.
Μπορώ να δουλέψω εδώ.
Μπορώ να δημιουργήσω εδώ.
Μπορώ να κάνω οικογένεια εδώ.
Μπορώ ακόμη να ονειρεύομαι εδώ.»
Αυτός πρέπει να είναι ο σημαντικότερος δείκτης του 2035.
Ομονοιάστρα – Οικονομία • Τουρισμός • Πολιτισμός 2035
Η ανάπτυξη αρχίζει όταν ο τόπος μπορεί ξανά να κρατήσει τα παιδιά του.
Ποια είναι τα βήματα μέχρι εκεί. Εθνικός μονόδρομος; Πώς τον αντιλαμβάνονται τα σοβαρά κόμματα; Ομονοούν; Ή τραβάει το καθένα το δρόμο του; Τι επηρροη έχει το μεγάλο κεφάλαιο συμφέροντα σε αυτή τη πορεία; Το Δημοκράτες προοδευτικό Κέντρο (ΔΠΚ) τι πρέπει να κάνει να ανάδειξη τις θέσεις του;
Τι προτείνει ανάλυση η ομονοιάστρα;
Σκέφτηκε για 33s
Σκέφτηκε για 33s
Ναι — αλλά θα άλλαζα λίγο τη λέξη «μονόδρομος». Εθνικός μονόδρομος δεν είναι να επιστρέψουμε στην αγροτική Ελλάδα του 1960. Εθνική αναγκαιότητα είναι να πάψει η Ελλάδα να εξαρτάται υπερβολικά από λίγους κλάδους και να ξαναχτίσει παραγωγική ισορροπία: αγροδιατροφή, μεταποίηση, ενέργεια, τεχνολογία, πολιτισμός και τουρισμός να λειτουργούν ως ένα σύστημα.
Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το σημείο από το οποίο πρέπει να ξεκινήσει η Ομονοιάστρα.
1. Ομονοούν τα κόμματα;
Στη διάγνωση περισσότερο απ' όσο φαίνεται. Στη θεραπεία πολύ λιγότερο.
Η κυβερνητική στρατηγική ήδη μιλά για ενίσχυση παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας σε τουρισμό, αγροδιατροφή, βιομηχανική παραγωγή, πολιτισμό, φάρμακο, logistics και τεχνολογία. Δηλαδή ακόμη και το επίσημο σχέδιο «Ελλάδα 2.0» δεν θεωρεί θεωρητικά ότι η χώρα πρέπει να ζήσει μόνο από τον τουρισμό.
Το ΠΑΣΟΚ μιλά επίσης εδώ και χρόνια για παραγωγική ανασυγκρότηση, εξαγωγές, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και σύνδεση τουρισμού–αγροτικής παραγωγής. Στον προγραμματικό του διάλογο φτάνει μάλιστα σε πολύ συγκεκριμένες ιδέες: οινοτουρισμό, τοπική γαστρονομία, επισκέψιμους χώρους αγροδιατροφικής παραγωγής και τοπικά brands.
Ο ΣΥΡΙΖΑ, στις θέσεις του 5ου Συνεδρίου του 2025, τοποθετεί την εσωτερική επάρκεια, τη σύνδεση έρευνας–βιομηχανίας–δημοσίου–κοινωνίας και την παραγωγική αλλαγή πολύ ψηλά, αλλά με ισχυρότερο δημόσιο σχεδιασμό και περισσότερο βάρος στην κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση.
Το ΚΚΕ πηγαίνει πολύ μακρύτερα: δεν θεωρεί ότι το πρόβλημα διορθώνεται απλώς με καλύτερη ρύθμιση της αγοράς. Εντάσσει γεωργία, ενέργεια, βιομηχανία και τουρισμό στη συνολική κριτική του καπιταλιστικού τρόπου ανάπτυξης.
Άρα υπάρχει μια παράξενη ελληνική συμφωνία: σχεδόν όλοι λένε «πρέπει να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο».
Αλλά δεν συμφωνούν ποιος θα το αλλάξει, για ποιον και ποιος θα καρπωθεί το αποτέλεσμα.
Και αυτό είναι όλη η πολιτική διαφορά.
---
2. Πού βρίσκεται το πραγματικό πεδίο σύγκρουσης;
Η Ομονοιάστρα θα το έβαζε σε πέντε ερωτήσεις:
Ποιος έχει τη γη;
Ποιος έχει το νερό και την ενέργεια;
Ποιος έχει πρόσβαση στη χρηματοδότηση;
Ποιος ελέγχει την αγορά και τη διανομή;
Πού καταλήγει η υπεραξία;
Για παράδειγμα, δεν αρκεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στην Κορινθία.
Εάν το ξενοδοχείο ανήκει σε εξωτερικό επενδυτή, οι προμήθειες έρχονται από μεγάλες αλυσίδες, το τρόφιμο είναι εισαγόμενο, η πλατφόρμα κρατήσεων κρατά προμήθεια στο εξωτερικό και ο ντόπιος εργάζεται εποχικά με χαμηλό μισθό, το ΑΕΠ αυξάνεται αλλά η τοπική οικονομία μπορεί να παραμένει ασθενής.
Αντίθετα, εάν το ίδιο ξενοδοχείο αγοράζει κρασί Νεμέας, κορινθιακή σταφίδα, λάδι, λαχανικά και τυριά της περιοχής, στέλνει τους πελάτες σε οινοποιεία και αρχαιολογικούς χώρους και συνεργάζεται με τοπικές επιχειρήσεις, ένα τουριστικό ευρώ κάνει πολλαπλές περιστροφές μέσα στην τοπική οικονομία.
Αυτό είναι το μεγάλο θέμα που λείπει συνήθως από τη δημόσια συζήτηση.
3. Και το «μεγάλο κεφάλαιο»;
Εδώ χρειάζεται μεγάλη ακρίβεια.
Δεν θα έλεγα ότι υπάρχει κάποιο ενιαίο «μεγάλο κεφάλαιο» που κάθεται γύρω από ένα τραπέζι και αποφασίζει την πορεία της Ελλάδας.
Υπάρχει όμως πολύ άνιση οικονομική ισχύς.
Μια μεγάλη εταιρεία διαθέτει πολύ ευκολότερη πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό, επενδυτικά κεφάλαια, τεχνικούς συμβούλους, αδειοδοτήσεις, μεγάλες εκτάσεις, εξειδικευμένο προσωπικό και διεθνείς αγορές από έναν αγρότη, έναν μικρό ξενοδόχο ή μια οικογενειακή μονάδα.
Και η ίδια η κρατική αναπτυξιακή στρατηγική δίνει μεγάλο βάρος στις ιδιωτικές και στρατηγικές επενδύσεις.
Άρα το κρίσιμο πολιτικό ερώτημα δεν είναι «επενδύσεις ή όχι επενδύσεις;».
Είναι:
> Με ποιους κανόνες επενδύσεις;
Με ποιο κοινωνικό αντάλλαγμα;
Πόση αξία μένει στην περιοχή;
Πόσες μόνιμες δουλειές δημιουργούνται;
Τι συμβαίνει στη γη, στο νερό και στο περιβάλλον;
Και ποιος πληρώνει όταν το επενδυτικό σχέδιο αποτύχει;
Αυτό, κατά τη γνώμη μου, μπορεί να γίνει πολύ ισχυρή θέση του προοδευτικού κέντρου: ούτε αντι-επενδυτισμός ούτε λευκή επιταγή στο κεφάλαιο.
---
4. Και εδώ φτάνουμε στους Δημοκράτες – Προοδευτικό Κέντρο
Εδώ βρήκα κάτι που θεωρώ πολύ σημαντικό.
Το ΔΠΚ έχει ήδη αρκετά από τα κομμάτια του παζλ. Δεν τα έχει ακόμη μετατρέψει σε μία μεγάλη ενιαία πολιτική αφήγηση.
Στην επίσημη θέση του για την Αγροτική Ανάπτυξη χαρακτηρίζει αγροτική παραγωγή, κτηνοτροφία και αλιεία «πυρήνα της παραγωγικής ταυτότητας της χώρας» και μιλά για βιώσιμο, ανταγωνιστικό και δίκαιο μοντέλο με δίκαιο εισόδημα παραγωγού.
Ακόμη σημαντικότερο: στις θέσεις του για τις εξαγωγές το ΔΠΚ προτείνει χρηματοδότηση εξαγωγικών επιχειρήσεων, clusters, εθνικό brand, προώθηση ΠΟΠ/ΠΓΕ και ρητά τη σύνδεση του τουρισμού με την κατανάλωση ελληνικών εξαγώγιμων προϊόντων.
Και στην κεντρική του πλατφόρμα έχει ήδη μαζί «Οικονομία», «Βιομηχανική Ανάπτυξη & Καινοτομία» και την «Επάρκεια και Προοπτική».
Άρα η Ομονοιάστρα θα έλεγε στον Στέφανο Κασσελάκη και στο ΔΠΚ:
Μην ψάχνετε άλλη μία θέση.
Ενώστε τις θέσεις που ήδη έχετε.
Αυτό είναι το κενό.
---
5. Η πρόταση της Ομονοιάστρας: «ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΡΑΓΕΙ 2035»
Όχι ένα ακόμη πρόγραμμα 300 σελίδων.
Ένα δεκαετές Εθνικό Συμβόλαιο Παραγωγικής Αναγέννησης με μετρήσιμους στόχους.
Και θα το έχτιζα σε μία μόνο αλυσίδα:
Γη → Παραγωγή → Μεταποίηση → Ελληνικό προϊόν → Εξαγωγή → Τουρισμός → Πολιτισμός → Τοπικό εισόδημα → Νέες οικογένειες → Ζωντανή επαρχία.
Εκεί μπορεί το ΔΠΚ να δημιουργήσει πραγματική πολιτική ταυτότητα.
Πρώτο βήμα: Εθνικός παραγωγικός χάρτης
Όχι ίδια ανάπτυξη παντού.
Η κάθε Περιφερειακή Ενότητα να αποκτήσει μέχρι το 2030 ένα συγκεκριμένο παραγωγικό σχέδιο.
Στην Κορινθία, για παράδειγμα:
σταφίδα – αμπέλι – κρασί – ελιά – εσπεριδοειδή – μεταποίηση – γαστρονομία – Νεμέα – Αρχαία Κόρινθος – παραλιακός τουρισμός – ορεινή Κορινθία.
Δεν είναι δέκα διαφορετικές πολιτικές.
Είναι ένα οικοσύστημα.
Δεύτερο: «Παράγω εδώ – αγοράζω εδώ»
Ξενοδοχεία, εστιατόρια, νοσοκομεία, σχολές, δημόσιες δομές και όπου επιτρέπεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο δημόσιες προμήθειες να δημιουργούν ισχυρότερες αλυσίδες με τοπικούς παραγωγούς.
Όχι υποχρεωτική αγορά του «δικού μας» ανεξαρτήτως ποιότητας.
Πιστοποίηση, ποιότητα, συμβόλαια και σταθερή ζήτηση.
Τρίτο: να ξαναφτιαχτεί η μεταποίηση
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο χαμένο κομμάτι.
Δεν αρκεί να παράγουμε σταφύλι.
Η μεγάλη αξία βρίσκεται στο:
κρασί – συσκευασία – branding – εμπορία – εξαγωγή – οινοτουρισμό.
Δεν αρκεί να έχουμε σταφίδα.
Χρειαζόμαστε premium προϊόν, επώνυμη συσκευασία, διατροφική ταυτότητα και πρόσβαση στις διεθνείς αγορές.
Και εδώ ακριβώς η υπάρχουσα πρόταση του ΔΠΚ για clusters και εξαγωγικό δίκτυο «Ερμής» μπορεί να αποκτήσει συγκεκριμένο περιφερειακό περιεχόμενο.
Τέταρτο: νέος αγρότης = επιχειρηματίας, όχι επιδοτούμενος φτωχός
Γη, φθηνό κεφάλαιο, τεχνική υποστήριξη, γεωπονική γνώση, AI, αισθητήρες, νερό, κοινός εξοπλισμός, συνεταιριστική μεταποίηση και εξασφαλισμένες αγορές.
Η επιδότηση να μην ανταμείβει απλώς την κατοχή στρεμμάτων.
Να βοηθά στην παραγωγικότητα, στη συνεργασία και στη δημιουργία πραγματικού εισοδήματος.
Πέμπτο: Νερό – Γη – Ενέργεια
Αυτά πρέπει να χαρακτηριστούν στρατηγικές υποδομές εθνικής παραγωγικής ασφάλειας.
Το ίδιο το ΔΠΚ έχει ήδη τοποθετηθεί έντονα υπέρ κανόνων και δημόσιας προστασίας για γη και νερό, συνδέοντάς τα με τις τοπικές κοινωνίες και την αποτροπή άναρχης ανάπτυξης.
Άρα μπορεί να διατυπώσει μία πολύ καθαρή αρχή:
> Ιδιωτική επιχειρηματικότητα: ναι.
Ιδιωτικοποίηση του δικαιώματος μιας περιοχής να έχει νερό, γη και μέλλον: όχι.
---
6. Ο τουρισμός αλλάζει ρόλο
Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό για το δικό μας Τουρισμός 2035.
Ο τουρισμός δεν πρέπει να είναι ο τελικός προορισμός της οικονομίας.
Πρέπει να γίνει η μεγαλύτερη βιτρίνα της ελληνικής παραγωγής.
Έχουμε εκατομμύρια ξένους που έρχονται μόνοι τους κάθε χρόνο στην Ελλάδα.
Τους πληρώνουμε εκατομμύρια για διαφημίσεις ώστε να έρθουν.
Και αφού έρθουν, τι τους πουλάμε;
Εδώ βρίσκεται τεράστια ευκαιρία.
Ο επισκέπτης που δοκιμάζει κρασί Νεμέας στην Κορινθία πρέπει όταν επιστρέψει στο Παρίσι, στις Βρυξέλλες ή στο Βερολίνο να μπορεί να το παραγγείλει.
Η σταφίδα που έφαγε στο πρωινό πρέπει να έχει QR code.
Το ελαιόλαδο που δοκίμασε στην ταβέρνα πρέπει να υπάρχει στο ηλεκτρονικό κατάστημα.
Ο τουρισμός τότε παύει να είναι μόνο:
δωμάτιο + ξαπλώστρα + σουβλάκι.
Γίνεται μηχανισμός εξαγωγών.
Και, ενδιαφέροντα, το ΔΠΚ έχει ήδη βάλει αυτήν ακριβώς τη σύνδεση του τουρισμού με τα εξαγώγιμα ΠΟΠ/ΠΓΕ προϊόντα στις επίσημες θέσεις του.
---
7. Τι θα έκανα λοιπόν αν ήμουν στη θέση του ΔΠΚ;
Όχι άλλες δεκάδες αποσπασματικές ανακοινώσεις.
Θα έβαζα μπροστά ένα μεγάλο πολιτικό project:
«ΕΠΑΡΚΕΙΑ 2035 — Παράγουμε για να μπορούμε να ζούμε»
Και θα έλεγα:
Η Επάρκεια δεν είναι μόνο να σου περισσεύουν €200 στο τέλος του μήνα.
Είναι να μπορεί η χώρα να παράγει τροφή, ενέργεια, γνώση και πλούτο.
Αυτό θα συνέδεε το ήδη υπάρχον κοινωνικό πρόγραμμα «Επάρκεια» με μία πολύ μεγαλύτερη παραγωγική αφήγηση.
Και αντί να παρουσιαστεί πρώτα στην Αθήνα με PowerPoint, θα ξεκινούσα πιλοτικά από τρεις περιοχές:
Κορινθία για αγροδιατροφή–πολιτισμό–τουρισμό, ένα νησί για τουρισμό–ενέργεια–νερό και μία πρώην βιομηχανική περιοχή για μεταποίηση–τεχνολογία–νέες δουλειές.
Και σε κάθε περιοχή:
αγρότες, ξενοδόχοι, εργαζόμενοι, δήμοι, πανεπιστήμια, επιμελητήρια, νέοι άνθρωποι.
Όχι μόνο κομματικά στελέχη.
---
8. Και το μεγάλο κεφάλαιο πού χωράει;
Η Ομονοιάστρα δεν θα το διώξει από το τραπέζι.
Θα του βάλει καρέκλα — όχι τον θρόνο.
Θέλεις να επενδύσεις €200 εκατομμύρια;
Καλώς.
Τότε το κράτος δικαιούται να ρωτήσει:
πόσες δουλειές δημιουργείς, πόσες τοπικές προμήθειες κάνεις, τι νερό καταναλώνεις, τι περιβαλλοντικό αποτύπωμα έχεις, πόση φορολογητέα αξία μένει εδώ, πόσο εκπαιδεύεις εργαζόμενους και τι αφήνεις στην τοπική κοινωνία;
Ο επενδυτής δικαιούται κέρδος.
Δεν αγοράζει μαζί με την επένδυση και το δικαίωμα να σχεδιάζει μόνος του το μέλλον της περιοχής.
Αυτό νομίζω ότι είναι γνήσια θέση προοδευτικού κέντρου: αγορά με κανόνες, επιχειρηματικότητα με ανταγωνισμό, ισχυρό κράτος-ρυθμιστή, κοινωνικό μέρισμα και προστασία των κοινών αγαθών.
---
9. Ο εθνικός μονόδρομος, τελικά
Θα τον έγραφα στον πίνακα της Ομονοιάστρας έτσι:
> Δεν είναι εθνικός μονόδρομος ο τουρισμός.
Δεν είναι εθνικός μονόδρομος η γεωργία.
Δεν είναι εθνικός μονόδρομος οι μεγάλες επενδύσεις.
Εθνικός μονόδρομος είναι η ανθεκτικότητα.
Να μπορεί η Ελλάδα να τρέφεται, να παράγει, να εξάγει, να καινοτομεί και να φιλοξενεί, χωρίς η επιτυχία του ενός τομέα να καταστρέφει τον άλλον.
Και θα πρόσθετα κάτι ακόμη, ίσως το πιο πολιτικό:
Τα κόμματα σήμερα έχουν πολλά από τα σωστά κομμάτια. Αυτό που δεν έχουμε ως χώρα είναι το παζλ ολοκληρωμένο.
Εδώ βλέπω πραγματικό πολιτικό χώρο για το ΔΠΚ: όχι να φωνάξει δυνατότερα από τους άλλους ότι «όλα πάνε χάλια», αλλά να παρουσιάσει ένα σχέδιο 2035 με 10 στόχους, 30 μετρήσιμους δείκτες και εφαρμογή ανά Περιφέρεια.
Τότε η Κορινθία που ξεκίνησε τη συζήτησή μας δεν θα είναι απλώς παράδειγμα παρακμής.
Μπορεί να γίνει το πρώτο εργαστήριο της απάντησης.
Πολύ ωραίο φαίνεται από την πρώτη ανάγνωση. Θα το προωθήσω κεντρικά. Θα το ξανανεκςτησω. Σε ευχαριστώ για το βαθύ προβληματισμό και τις προοπτικές που ανοίγει η απάντηση της Ομονοιάστρας.
Χαίρομαι ιδιαίτερα που η ανάλυση σου άνοιξε αυτόν τον προβληματισμό. Και νομίζω ότι αξίζει να την ξαναδιαβάσεις πριν την προωθήσεις, γιατί το ουσιαστικό της σημείο δεν είναι η κριτική αλλά η μετάβαση από τη διαπίστωση στο σχέδιο.
Η φράση που θα κρατούσα ως πυρήνα είναι:
«Το μεγάλο κεφάλαιο να έχει καρέκλα στο τραπέζι — όχι τον θρόνο.»
Και δίπλα της:
«Εθνικός μονόδρομος είναι η ανθεκτικότητα: να μπορεί η Ελλάδα να τρέφεται, να παράγει, να εξάγει, να καινοτομεί και να φιλοξενεί.»
Αν αυτό προωθηθεί κεντρικά, θεωρώ σημαντικό να παρουσιαστεί όχι ως έτοιμη “αλήθεια” της Ομονοιάστρας, αλλά ως πρόσκληση για οργανωμένο πολιτικό διάλογο: να ελεγχθεί, να αμφισβητηθεί, να συμπληρωθεί και τελικά να μετατραπεί σε συγκεκριμένες προτάσεις.
Εκεί αποκτά πραγματική αξία η Ομονοιάστρα: όχι να συμφωνούμε όλοι γύρω από το τραπέζι, αλλά να σηκωνόμαστε από αυτό έχοντας καταλάβει καλύτερα τι πρέπει να κάνουμε.
Ναι τα πάντα χρήζουν μελέτης και συζήτησης. Η συμφωνία σε όλα δεν βοηθά. Αντίθετα η παραμικρή αμφιβολία το γιατί το ποιος το πότε και το πώς αυτά θα γεννήσουν το μέλλον.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται η ουσία της Ομονοιάστρας: όχι στην ομοφωνία, αλλά στη γόνιμη αμφιβολία.
Θα έκανα μάλιστα τη σκέψη σου μικρή αρχή της Χάρτας:
Δεν αναζητούμε τη συμφωνία σε όλα.
Αναζητούμε τις σωστές ερωτήσεις.Γιατί ένα «ναι» μπορεί να κλείσει μια συζήτηση,
ενώ ένα τίμιο «γιατί;» μπορεί να ανοίξει έναν ολόκληρο δρόμο.Γιατί; Ποιος; Για ποιον; Πότε; Πώς; Με τι κόστος; Και ποιος το πληρώνει;
Η αμφιβολία δεν είναι αδυναμία της δημοκρατίας.
Είναι ο έλεγχός της.Η διαφωνία δεν είναι εχθρός της ομόνοιας.
Είναι αυτή που εμποδίζει την ομόνοια να γίνει υπακοή.Το μέλλον δεν γεννιέται όταν όλοι συμφωνούν.
Γεννιέται όταν κανείς δεν φοβάται να ρωτήσει.
Και ίσως αυτό να γίνει ο έκτος πυρήνας της Ομονοιάστρας, δίπλα στο Ακούω – Θυμάμαι – Συζητώ – Καλλιεργώ – Δημιουργώ:
ΑΜΦΙΣΒΗΤΩ
Όχι για να γκρεμίσω.
Για να καταλάβω πριν χτίσω.
Μικροί αλλά ισχυροί κανόνες ας τους μελετούμε κάθε φορά πριν από την κάθε τοποθέτηση μας και ας τους κάνουμε "εργαλεία του μάστορα" που χτίζει ένα γόνιμο κτίριο (καλλιεργεί ένα γόνιμο χωράφι) σε ένα εύφορο χρόνο_έδαφος_χώρα
Ναι. Και η εικόνα του μάστορα και του καλλιεργητή δίνει στην Ομονοιάστρα κάτι πολύ χρήσιμο: μια μικρή μέθοδο σκέψης πριν από κάθε δημόσια τοποθέτηση.
Θα τα ονόμαζα:
ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΡΑ — ΟΜΟΝΟΙΑΣΤΡΑ
Πριν μιλήσουμε, μετράμε.
Πριν χτίσουμε, εξετάζουμε το έδαφος.
Πριν φυτέψουμε, γνωρίζουμε τον σπόρο.
1. ΓΙΑΤΙ;
Ποιο πραγματικό πρόβλημα προσπαθούμε να λύσουμε;
2. ΤΙ ΞΕΡΟΥΜΕ;
Ποια είναι τα στοιχεία και ποια απλώς η εντύπωσή μας;
3. ΠΟΙΟΣ;
Ποιος αποφασίζει, ποιος ωφελείται, ποιος επηρεάζεται και ποιος μένει χωρίς φωνή;
4. ΠΟΤΕ;
Τι πρέπει να γίνει τώρα, τι αύριο και τι χρειάζεται χρόνια για να αποδώσει;
5. ΠΩΣ;
Όχι μόνο τι θέλουμε. Με ποιον συγκεκριμένο τρόπο μπορεί να πραγματοποιηθεί;
6. ΜΕ ΤΙ ΚΟΣΤΟΣ;
Οικονομικό, κοινωνικό, περιβαλλοντικό, πολιτιστικό. Και κυρίως: ποιος το πληρώνει;
7. ΚΙ ΑΝ ΚΑΝΟΥΜΕ ΛΑΘΟΣ;
Η αμφιβολία δεν ακυρώνει τη θέση μας. Την ελέγχει και την κάνει ισχυρότερη.
8. ΤΙ ΑΦΗΝΟΥΜΕ ΠΙΣΩ;
Μια πρόσκαιρη εντύπωση ή κάτι που θα εξακολουθεί να καρποφορεί μετά από δέκα και είκοσι χρόνια;
Και πάνω από τον πάγκο του μάστορα θα έβαζα έναν τελευταίο κανόνα:
Δεν μετράμε για να μη χτίσουμε.
Μετράμε για να χτίσουμε σωστά.
Δεν αμφισβητούμε για να μη φυτέψουμε.
Αμφισβητούμε για να μη σπείρουμε σε άγονο χώμα.
Έτσι ο χρόνος είναι το έδαφος, η χώρα είναι το χωράφι, οι ιδέες είναι οι σπόροι, η τεκμηρίωση είναι τα εργαλεία και οι άνθρωποι είναι ταυτόχρονα οι μάστορες και εκείνοι που θα κατοικήσουν το οικοδόμημα.
Αυτό αξίζει πράγματι να προηγείται κάθε σημαντικής τοποθέτησης της Ομονοιάστρας: πρώτα τα εργαλεία στον πάγκο — ύστερα η άποψη στο τραπέζι.
Αυτά τα εργαλεία είναι πλέον τα εφόδια του μάστορα του κάθε νέου του κάθε δημιουργού του κάθε τιμίου επενδυτή.
Πρέπει να γίνουν θεσμός και να λένε: εδώ είμαστε για σας. Χρησιμοποιήστε μας. Θα πάρετε γόνιμο αποτέλεσμα.
ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΡΑ - ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ - ΕΠΕΝΔΥΤΗ
Μια πρόταση της Ομονοιάστρας
Δεν θέλουμε άλλον έναν θεσμό που θα λέει στον πολίτη:
«Εδώ είμαστε για να αποφασίσουμε για σένα.»
Θέλουμε έναν θεσμό που θα του λέει:
«Εδώ είμαστε για σένα.
Πάρε τα εργαλεία.
Έλεγξε. Ρώτησε. Αμφισβήτησε. Μέτρησε.
Και μετά δημιούργησε.»
Τα εργαλεία αυτά ανήκουν σε όλους.
Στον νέο, που αναζητά έναν λόγο για να μείνει στον τόπο του.
Στον αγρότη, που θέλει να μετατρέψει τη γη σε βιώσιμη παραγωγή.
Στον δημιουργό, που έχει μια ιδέα αλλά χρειάζεται δρόμο για να την πραγματοποιήσει.
Στον εργαζόμενο, που θέλει αξιοπρέπεια και προοπτική.
Στον μικρό επιχειρηματία, που χρειάζεται κανόνες και ίσες ευκαιρίες.
Στον έντιμο επενδυτή, που θέλει να κερδίσει δημιουργώντας ταυτόχρονα πραγματική αξία για τον τόπο.
Και στον πολίτη, που δικαιούται να γνωρίζει τι σχεδιάζεται στο όνομά του.
Τα εργαλεία είναι απλά
ΓΙΑΤΙ;
Γιατί πρέπει να γίνει;
ΠΟΙΟΣ;
Ποιος αποφασίζει, ποιος συμμετέχει, ποιος κερδίζει;
ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ;
Ποιον υπηρετεί τελικά;
ΠΟΤΕ;
Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα;
ΠΩΣ;
Ποιο είναι το πραγματικό σχέδιο εφαρμογής;
ΜΕ ΤΙ ΚΟΣΤΟΣ;
Και ποιος θα το πληρώσει;
ΜΕ ΠΟΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ;
Τι γνωρίζουμε και τι απλώς υποθέτουμε;
ΚΙ ΑΝ ΚΑΝΟΥΜΕ ΛΑΘΟΣ;
Υπάρχει τρόπος να το αναγνωρίσουμε και να διορθώσουμε την πορεία;
ΤΙ ΘΑ ΜΕΙΝΕΙ;
Σε πέντε, δέκα, είκοσι χρόνια τι θα έχουμε αφήσει στον τόπο και στην επόμενη γενιά;
Και ο θεσμός θα απαντά:
Εδώ είμαστε για σας.
Δεν θα σας υποδείξουμε τι να σκεφτείτε.
Θα σας βοηθήσουμε να σκεφτείτε καλύτερα.
Δεν θα σας υποσχεθούμε ότι κάθε σπόρος θα φυτρώσει.
Θα εξετάσουμε μαζί αν το χώμα είναι κατάλληλο, αν υπάρχει νερό, αν υπάρχει σχέδιο και αν αξίζει να σπείρουμε.
Δεν θα πολεμήσουμε το κέρδος.
Θα απαιτήσουμε το κέρδος να μην αφήνει πίσω του άγονη γη.
Δεν θα φοβηθούμε την επένδυση.
Θα απαιτήσουμε η επένδυση να δημιουργεί περισσότερα από όσα καταναλώνει.
Δεν θα φοβηθούμε τη διαφωνία.
Γιατί η διαφωνία είναι ένα ακόμη εργαλείο πάνω στον πάγκο του μάστορα.
Ο κανόνας της Ομονοιάστρας
Ο χρόνος είναι το έδαφος.
Η χώρα είναι το χωράφι.
Οι ιδέες είναι οι σπόροι.
Η γνώση είναι το νερό.
Η τεκμηρίωση είναι τα εργαλεία.
Η αμφιβολία είναι το αλφάδι.
Η δημιουργία είναι η δουλειά.
Και το μέλλον είναι η σοδειά.
Εδώ είμαστε για σας.
Χρησιμοποιήστε μας.
Ελέγξτε μας.
Βελτιώστε μας.
Και δημιουργήστε.
Γιατί κανένας θεσμός δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι το αποτέλεσμα θα είναι πάντοτε γόνιμο.
Μπορεί όμως να εξασφαλίσει κάτι πολύ σημαντικότερο:
ότι πριν φυτέψουμε, θα έχουμε μάθει να καλλιεργούμε·
και πριν χτίσουμε, θα έχουμε μάθει να μετράμε.
ΟΜΟΝΟΙΑΣΤΡΑ 2035
Ακούω • Θυμάμαι • Συζητώ • Αμφισβητώ • Καλλιεργώ • Δημιουργώι
Ναι. Εδώ η μεταφορά μπορεί να γίνει θεσμική αρχή. Τα «εργαλεία» δεν ανήκουν πια μόνο στην Ομονοιάστρα· μπορούν να προσφέρονται στον νέο, στον δημιουργό, στον παραγωγό, στον εργαζόμενο, στον επιχειρηματία και στον έντιμο επενδυτή ως κοινή μέθοδος ελέγχου και δημιουργίας.
Αυτό πλέον μπορεί να αποτελέσει και «προοίμιο μεθοδολογίας»: πριν από κάθε μεγάλο φάκελο της Ομονοιάστρας — οικονομία, τουρισμός, πολιτισμός, επενδύσεις, περιβάλλον — περνάμε την πρόταση από αυτά τα εργαλεία. Έτσι δεν δημιουργούμε μόνο θέσεις. Δημιουργούμε τρόπο παραγωγής θέσεων.
Άρα έχουμε μια εκπληκτική απογείωση της Ομονοιάστρας με νέα εργαλεία ενταγμένα σε θεσμό θεσμούς στην υπηρεσία των έντονων πολιτικών που δουλεύουν έξω από ίντριγκες τίμια και σοβαρά όχι για συγκεκριμένο μένα δημόσια ή ιδιωτικά συμφέροντα αλλά για την ανάπτυξη της χώρας βάσει ομοφωνου αλλά συνεχώς συζητούμενο σχεδίου όπως της Ομονοιάστρας για το καλό τους χώρας και των πολιτών που παράγουν και βοηθούν το κοινό σκοπό από όποια θέση και να βρίσκονται.
Ναι — με μία σημαντική διόρθωση που νομίζω ότι προστατεύει ακριβώς αυτό που χτίζεται: όχι «ομόφωνο σχέδιο», αλλά κοινό, θεσμικά συμφωνημένο και διαρκώς αμφισβητήσιμο σχέδιο. Η ομοφωνία μπορεί κάποτε να γίνει ακινησία. Η κοινή κατεύθυνση με συνεχή έλεγχο μπορεί να γίνει πρόοδος.
Η Ομονοιάστρα έτσι παύει να είναι απλώς ένα τραπέζι συζήτησης και αρχίζει να αποκτά χαρακτηριστικά μεθόδου δημόσιας σκέψης.
Θα μπορούσαμε να το συμπυκνώσουμε σε μια θεμελιώδη αρχή:
Δεν ζητάμε πολιτικούς που συμφωνούν σε όλα.
Ζητάμε πολιτικούς που συμφωνούν στους κανόνες με τους οποίους θα διαφωνούν.Να τεκμηριώνουν.
Να λογοδοτούν.
Να μετρούν το αποτέλεσμα.
Να δηλώνουν τα συμφέροντα που επηρεάζονται.
Να ακούν εκείνους που διαφωνούν.
Να διορθώνουν όταν τα δεδομένα το απαιτούν.Και πάνω απ' όλα, να μπορούν να απαντούν: «Πώς αυτό που προτείνω υπηρετεί τη χώρα και τους πολίτες της σε βάθος χρόνου;»
Αυτό μάλιστα λύνει και ένα δύσκολο ζήτημα: δεν χρειάζεται να υποθέσουμε ότι ο ιδιώτης είναι ύποπτος επειδή επιδιώκει κέρδος, ούτε ότι ο δημόσιος λειτουργός είναι αυτομάτως ανιδιοτελής επειδή υπηρετεί το κράτος. Και οι δύο περνούν από το ίδιο αλφάδι.
Το ίδιο ο αγρότης, ο ξενοδόχος, ο επενδυτής, ο εργαζόμενος, ο δήμαρχος, ο υπουργός, το κόμμα.
Γιατί; Ποιος; Για ποιον; Πώς; Πότε; Με τι κόστος; Με ποια στοιχεία; Ποιος ωφελείται; Ποιος επιβαρύνεται; Τι θα μείνει μετά;
Και τότε έχουμε πράγματι μια σημαντική εξέλιξη της ιδέας:
Ομονοιάστρα 1: Ακούω τον άλλον.
Ομονοιάστρα 2: Συζητώ και αμφισβητώ.
Ομονοιάστρα 3: Τεκμηριώνω.
Ομονοιάστρα 4: Δημιουργώ σχέδιο.
Ομονοιάστρα 5: Μετρώ το αποτέλεσμα και διορθώνω.
Και υπάρχει ένας έκτος κρίκος που θεωρώ απαραίτητο να προσθέσουμε:
ΛΟΓΟΔΟΤΩ.
Γιατί χωρίς λογοδοσία ακόμη και το καλύτερο σχέδιο μπορεί κάποτε να γίνει εξουσία χωρίς έλεγχο.
Έτσι ολοκληρώνεται ένας πολύ δυνατός κύκλος:
ΑΚΟΥΩ → ΑΜΦΙΣΒΗΤΩ → ΤΕΚΜΗΡΙΩΝΩ → ΣΧΕΔΙΑΖΩ → ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ → ΜΕΤΡΩ → ΛΟΓΟΔΟΤΩ → ΔΙΟΡΘΩΝΩ → ΞΑΝΑΣΥΖΗΤΩ.
Και μετά ο κύκλος αρχίζει πάλι.
Αυτό ίσως είναι τελικά το σημαντικότερο: η Ομονοιάστρα δεν πρέπει να γίνει άλλη μία ιδεολογία που πιστεύει ότι κατέχει την αλήθεια. Πρέπει να γίνει ένα εργαστήριο που δεν σταματά ποτέ να την ελέγχει.
Δωσ'μου ένα σχέδιο πλάνο σκίτσο εικόνα της νέας χάρτας της Ομονοιάστρας σε μέγεθος αφίσας που να εμπνέει την Μαφάλντα για μια νέα γόνιμη Ελλάδα.
Δώσε μου περίληψη για fb και hashtags
ΟΜΟΝΟΙΑΣΤΡΑ 2035 — Τα εργαλεία του μάστορα 🇬🇷🌱
Μια νέα Χάρτα για μια Ελλάδα που δεν φοβάται να ρωτήσει Γιατί; Ποιος; Για ποιον; Πότε; Πώς; Με τι κόστος;
Ακούμε, αμφισβητούμε, τεκμηριώνουμε, σχεδιάζουμε, δημιουργούμε, μετράμε, λογοδοτούμε και διορθώνουμε.
Τα εργαλεία είναι για όλους: νέους, εργαζόμενους, αγρότες, δημιουργούς, επιχειρηματίες, έντιμους επενδυτές και πολιτικούς.
Δεν αναζητούμε ομοφωνία στις απόψεις.
Αναζητούμε κοινούς κανόνες για να διαφωνούμε δημιουργικά και να χτίζουμε μαζί.
Για μια Ελλάδα παραγωγική, δίκαιη, βιώσιμη και ελεύθερη.
🌱 Το μέλλον δεν περιμένει. Καλλιεργείται.
#Ομονοιάστρα #Ομονοιάστρα2035 #Ελλάδα2035 #ΤαΕργαλείαΤουΜάστορα #ΠαραγωγικήΕλλάδα #ΝέαΓενιά #ΠρωτογενήςΤομέας #Τουρισμός2035 #Πολιτισμός2035 #Οικονομία2035 #Ανάπτυξη #Δημιουργία #Τεκμηρίωση #Λογοδοσία #ΔημοκρατικόςΔιάλογος #Αμφισβητώ #Σχεδιάζω #Δημιουργώ #Επιμένω
No comments:
Post a Comment