Έλληνες και νοικοκυριά

Εικόνα μέσω ΑΙ

Η Μαφάλντα ανησυχεί 

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΙΕΣΗ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ: ΜΙΣΘΟΙ, ΚΟΣΤΟΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ

Τα τελευταία χρόνια η οικονομική πραγματικότητα που βιώνουν πολλά ελληνικά νοικοκυριά αποτελεί αντικείμενο έντονης δημόσιας συζήτησης. Μισθοί που παραμένουν χαμηλοί σε ευρωπαϊκή σύγκριση, υψηλό κόστος βασικών αγαθών και σημαντική επιβάρυνση από τη στέγαση δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η αγοραστική δύναμη των πολιτών βρίσκεται υπό πίεση.

Παρακάτω παρουσιάζονται βασικοί δείκτες που αποτυπώνουν αυτή την κατάσταση, με βάση διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία ή –όπου δεν υπάρχουν επίσημα δεδομένα– κατά εκτίμηση.

🔴Χαμηλοί μισθοί σε ευρωπαϊκή σύγκριση

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2024, η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τον μέσο μισθό. Με ετήσιο μέσο μισθό περίπου 18.000 ευρώ, η χώρα κατατάσσεται ουσιαστικά προτελευταία στην ΕΕ, με χαμηλότερο μέσο μισθό να εμφανίζει μόνο η Βουλγαρία.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η ελληνική αγορά εργασίας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από σχετικά χαμηλές αμοιβές σε σύγκριση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες.

🔴Τιμές καυσίμων και φορολογία

Η τιμή της βενζίνης στην Ελλάδα συγκαταλέγεται συχνά στις υψηλότερες της Ευρώπης. Ανάλογα με την περίοδο και τις διακυμάνσεις της αγοράς, η χώρα βρίσκεται συνήθως μέσα στις 10 ακριβότερες χώρες της Ευρώπης, με εκτιμήσεις να την τοποθετούν περίπου στην 8η θέση.

Σημαντικό μέρος της τελικής τιμής αφορά τη φορολογία. Υπολογίζεται ότι περίπου το 56% της τιμής ενός λίτρου βενζίνης αποτελεί φόρους, οι οποίοι περιλαμβάνουν τον ειδικό φόρο κατανάλωσης και τον ΦΠΑ.

🔴Κόστος βασικών αγαθών

Η επιβάρυνση των νοικοκυριών από τις καθημερινές αγορές αποτελεί επίσης σημαντικό ζήτημα. Δεν υπάρχει ενιαίο πανευρωπαϊκό στατιστικό που να αποτυπώνει ακριβώς το ποσοστό του μισθού που δαπανάται για αγορές super market.

Ωστόσο, σύμφωνα με εκτιμήσεις, το κόστος βασικών αγαθών μπορεί να φτάνει περίπου το 36,9% του μέσου μισθού στην Ελλάδα, ποσοστό που αποδίδεται κυρίως στον συνδυασμό χαμηλών μισθών και αυξημένων τιμών.

🔴Ελεύθεροι επαγγελματίες και πρόσβαση στην περίθαλψη

Ένα ακόμη ζήτημα που συζητείται συχνά αφορά τους ελεύθερους επαγγελματίες και τις ασφαλιστικές εισφορές. Κατά εκτίμηση, 400.000 έως 450.000 ελεύθεροι επαγγελματίες έχουν χάσει ή κινδυνεύουν να χάσουν την ασφαλιστική τους κάλυψη λόγω οφειλών στον ΕΦΚΑ.

Αν ληφθούν υπόψη και τα έμμεσα ασφαλισμένα μέλη των οικογενειών τους, ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που επηρεάζονται μπορεί να ξεπερνά τις 500.000 ή ακόμη και τις 600.000.

🔴Το μεγαλύτερο βάρος: η στέγαση

Το κόστος στέγασης αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα οικονομικής πίεσης.

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν περίπου 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για έξοδα στέγασης (ενοίκιο, δάνειο, λογαριασμούς και συντήρηση). Το ποσοστό αυτό είναι το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται περίπου στο 19‑20%.

Σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, το ποσοστό αυτό μπορεί να είναι ακόμη υψηλότερο. Για παράδειγμα, στην Αθήνα εκτιμάται ότι το κόστος στέγασης για ορισμένα νοικοκυριά μπορεί να φτάνει έως και το 50% του εισοδήματος.

Η κατάσταση αυτή επηρεάζει ιδιαίτερα νέους εργαζόμενους και ενοικιαστές, καθώς σχεδόν 1 στους 3 Έλληνες ζει σε νοικοκυριό που ξοδεύει πάνω από 40% του εισοδήματος για στέγαση, ποσοστό πολλαπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

🔴Εισοδηματικές ζώνες και κατανάλωση

Η κατανομή εισοδήματος στην Ελλάδα παρουσιάζει σημαντική ανισότητα:

Μερίδιο συνολικού εισοδήματος ανά εισοδηματική ζώνη

 • Χαμηλότερο 20% του πληθυσμού: ~7% του συνολικού εισοδήματος

 • Δεύτερο 20%: ~12‑13%

 • Μεσαίο 20%: ~17%

 • Τέταρτο 20%: ~23%

 • Υψηλότερο 20%: ~40% του συνολικού εισοδήματος

Επιπλέον, το πλουσιότερο 10% των Ελλήνων λαμβάνει περίπου 26% του συνολικού εισοδήματος.

Κατανάλωση ανά εισοδηματική ζώνη

Η κατανάλωση στην Ελλάδα ακολουθεί κυρίως το εισόδημα:

 • Ανώτερο 20% πληθυσμού: ~35‑40% της συνολικής κατανάλωσης

 • Μεσαία στρώματα (40‑60%): ~40‑45%

 • Χαμηλότερο 40%: ~15‑20%

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα χαμηλότερα εισοδήματα ξοδεύουν σχεδόν όλο το εισόδημά τους για βασικές ανάγκες, ενώ τα υψηλότερα εισοδήματα έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα κατανάλωσης και αποταμίευσης.

Η ανισότητα εισοδήματος αποτυπώνεται και στον λόγο πλουσιότερου προς φτωχότερο 20%, που φτάνει περίπου 5,3 φορές.

🔴Τελικά : μισθοί, κόστος ζωής και θέση της Ελλάδας στην ΕΕ

Όταν συγκρίνεται μόνο ο μέσος μισθός, η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν όμως υπολογίσουμε και το κόστος ζωής – δηλαδή πόσο κοστίζουν βασικά αγαθά, στέγαση και ενέργεια – τότε οι μισθοί δεν «αγοράζουν» τόσα πολλά όσο σε άλλες χώρες, και τα ελληνικά νοικοκυριά συχνά δυσκολεύονται να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες.

Σε αρκετές συγκριτικές αναλύσεις αγοραστικής δύναμης, η Ελλάδα κατατάσσεται ανάμεσα στις τελευταίες 3‑5 χώρες της ΕΕ όσον αφορά το πραγματικό εισόδημα των πολιτών σε σχέση με το κόστος ζωής. Με άλλα λόγια, οι Έλληνες, ακόμα και με τον ονομαστικό μισθό τους, έχουν πολύ περιορισμένη δυνατότητα αγορών συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, και η αγοραστική τους δύναμη βρίσκεται στις χαμηλότερες θέσεις της Ευρώπης.

Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί για πολλούς πολίτες η καθημερινότητα χαρακτηρίζεται από έντονη οικονομική πίεση: οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί, ενώ βασικές ανάγκες — όπως στέγαση, ενέργεια και τρόφιμα — απορροφούν μεγάλο μέρος του εισοδήματος, με τα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα να πραγματοποιούν το μεγαλύτερο μέρος της κατανάλωσης.