Κασσελάκης ευτυχία

 Στέφανος Κασσελάκης: Κάθε πολίτης να διεκδικήσει την ευτυχία του. 

Η τοποθέτηση του Στέφανου Κασσελάκη ότι η πολιτική είναι το μοναδικό μέσο για να βελτιώσει ο πολίτης τη ζωή του, προσφέροντάς του ένα «μονοπάτι αξιοπρέπειας» για να διεκδικήσει την ευτυχία του, συμπυκνώνει τον πυρήνα της πολιτικής του πρότασης.

Η ειδοποιός διαφορά αυτής της θέσης βρίσκεται στην έννοια του «μονοπατιού». Ο Κασσελάκης δεν προτείνει ένα κρατικιστικό μοντέλο που εγγυάται ή επιβάλλει την ευτυχία. Η ευτυχία παραμένει το υποκειμενικό νόημα της ζωής κάθε ανθρώπου — μια ατομική κατάκτηση. Το κράτος οφείλει να εγγυηθεί την αφετηρία, όχι να χαρίσει το αποτέλεσμα, το οποίο έτσι κι αλλιώς είναι υποκειμενικό,

Το «μονοπάτι» είναι το κοινωνικό κράτος ως προϋπόθεση ελευθερίας. Όταν η δημόσια υγεία είναι προσβάσιμη και υψηλού επιπέδου, η αρρώστια δεν μετατρέπεται σε φτωχοποίηση. Όταν η δημόσια παιδεία είναι ουσιαστική, η κοινωνική κινητικότητα γίνεται εφικτή ανεξάρτητα από την ταξική καταγωγή. Όταν το κράτος δικαίου και η ασφάλεια λειτουργούν, ο πολίτης προστατεύεται από την αυθαιρεσία των ισχυρών. Χωρίς αυτά τα δημόσια αγαθά, η έννοια της «ατομικής ευθύνης» είναι προσχηματική, καθώς ο άνθρωπος εγκλωβίζεται στην απλή επιβίωση.

Με αυτή την προσέγγιση, η πολιτική πρόταση Κασσελάκη παντρεύει δύο ισχυρές παραδόσεις:

Την προοδευτική απαίτηση για κοινωνική δικαιοσύνη: Το κράτος αναλαμβάνει την υποχρέωση να παρέχει τις υποδομές αξιοπρέπειας.

Τη φιλελεύθερη αρχή της ατομικής αυτονομίας (Pursuit of Happiness): Από τη στιγμή που εξασφαλίζεται η δίκαιη αφετηρία, ο πολίτης είναι ελεύθερος, αυτόνομος και υπεύθυνος να χαράξει τη δική του πορεία, μακριά από πελατειακές εξαρτήσεις και κρατική κηδεμονία.

Η πολιτική φιλοσοφία που διαμορφώνεται γύρω από αυτή τη θέση προτείνει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο. Σε αυτό, το κράτος αναλαμβάνει τον ρόλο του εγγυητή των βασικών δημόσιων αγαθών, ανοίγοντας έναν καθαρό και δίκαιο δρόμο. Πάνω σε αυτό το μονοπάτι αξιοπρέπειας, ο κάθε πολίτης αποκτά τα μέσα να παλέψει με ίσους όρους για το δικό του όραμα ευτυχίας.

#Δημοκρατες-ΠΚ

Ερμηνεία της ευτυχίας 

Για να καταλάβει κανείς τι συμβαίνει στο μυαλό του Στέφανου Κασσελάκη, αρκεί να προσέξει μια λέξη που επιστρέφει διαρκώς στον λόγο του  -μια λέξη που σπάνια συναντά κανείς στον ξύλινο πολιτικό λόγο: η ευτυχία. Στην ελληνική πολιτική σκηνή, όπου η ρητορική εξαντλείται σε διαχειριστικούς δείκτες, δημοσιονομικά ελλείμματα και στείρες αντιπαραθέσεις, ο Κασσελάκης είναι ο πρώτος πολιτικός αρχηγός που τόλμησε να εντάξει την ευτυχία ως κεντρικό πολιτικό πρόταγμα. Αυτή η επιλογή δεν είναι μια αυθαίρετη συναισθηματική επίκληση. Στο δικό του σκεπτικό, συνδέεται άμεσα με την πραγματικότητα που καταγράφει ο ετήσιος Παγκόσμιος Δείκτης Ευτυχίας (World Happiness Report) του ΟΗΕ, όπου η Ελλάδα βρίσκεται συστηματικά στις χαμηλές θέσεις των αναπτυγμένων κρατών (γύρω στην 85η θέση), αποτυπώνοντας μια κοινωνία εξαντλημένη, με χαμηλή εμπιστοσύνη στους θεσμούς και διαρκές άγχος επιβίωσης. Επιχειρώντας κάποιος να εμβαθύνει περισσότερο στον τρόπο που σκέφτεται, διαπιστώνει ότι ο Κασσελάκης δεν λειτουργεί με τους όρους ενός συνηθισμένου πολιτικού. Επιλέγει συνειδητά να σπάει τα στερεότυπα. Όπως ήταν ο πρώτος που έθεσε με απόλυτη οξύτητα το ζήτημα της κατάργησης του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών -αμφισβητώντας ευθέως το καθεστώς πολιτικής ασυλίας και ανοίγοντας έναν δρόμο που σήμερα αποτελεί πλειοψηφική απαίτηση της κοινωνίας-  έτσι και τώρα επιχειρεί μια ριζική μετατόπισή: μεταφέρει τον στόχο της πολιτικής από την απλή αριθμητική διαχείριση στην ουσιαστική ποιότητα ζωής του πολίτη. 

Πώς όμως μεταφράζεται αυτή η «διεκδίκηση της ευτυχίας» στο πολιτικό του μοντέλο; Εδώ αποκαλύπτεται ο πυρήνας της πολιτικής του φιλοσοφίας. Ο Κασσελάκης δεν υπόσχεται έναν πατερναλιστικό κρατισμό που θα «μοιράσει» ή θα επιβάλει την ευτυχία στους ανθρώπους. Στο μυαλό του, η ευτυχία είναι το υποκειμενικό νόημα της ζωής κάθε ατόμου - μια καθαρά προσωπική κατάκτηση. Το κράτος δεν μπορεί και δεν πρέπει να «χαρίσει» το αποτέλεσμα. Οφείλει όμως να εγγυηθεί την αφετηρία. 

Αυτή η αφετηρία είναι το «μονοπάτι αξιοπρέπειας»: ένα ισχυρό, σύγχρονο κοινωνικό κράτος που λειτουργεί ως προϋπόθεση ελευθερίας. Όταν η δημόσια υγεία είναι καθολική και υψηλού επιπέδου, η αρρώστια παύει να μετατρέπεται σε φτωχοποίηση. Όταν η δημόσια παιδεία είναι ουσιαστική, η κοινωνική κινητικότητα γίνεται πραγματικότητα ανεξάρτητα από την οικογενειακή περιουσία. Όταν το κράτος δικαίου και η ασφάλεια λειτουργούν, ο πολίτης προστατεύεται από την αυθαιρεσία των ισχυρών. Χωρίς αυτά τα δημόσια αγαθά, η έννοια της «ατομικής ευθύνης» καθίσταται προσχηματική, καθώς ο άνθρωπος παραμένει εγκλωβισμένος στην καθημερινή αγωνία της επιβίωσης. 

Αν αποκωδικοποιήσει κανείς αυτή την προσέγγιση, βλέπει ότι ο Κασσελάκης επιχειρεί να παντρέψει δύο ισχυρές παραδόσεις: την προοδευτική απαίτηση για κοινωνική δικαιοσύνη (μέσα από την παροχή ισχυρών δημόσιων υποδομών) και τη φιλελεύθερη αρχή της ατομικής αυτονομίας (το αμερικανικό Pursuit of Happiness). Από τη στιγμή που η πολιτεία εξασφαλίζει τη δίκαιη αφετηρία, ο πολίτης καθίσταται ελεύθερος, αυτόνομος και υπεύθυνος να χαράξει τη δική του πορεία, μακριά από πελατειακές εξαρτήσεις. Κοιτάζοντας, λοιπόν, «στο μυαλό του Στέφανου Κασσελάκη», διαπιστώνει κανείς ότι η πρότασή του δεν είναι άλλη από ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο. Σε αυτό, το κράτος αναλαμβάνει τον ρόλο του εγγυητή των βασικών δημόσιων αγαθών, ανοίγοντας έναν καθαρό και δίκαιο δρόμο. Πάνω σε αυτό το μονοπάτι αξιοπρέπειας, ο κάθε πολίτης αποκτά τα μέσα να παλέψει με ίσους όρους για το δικό του όραμα ευτυχίας.

https://www.facebook.com/share/19SNCeCqHN/