Τώρα αγαπητό μου ΑΙ θα σου ζητήσω κάτι ιδιαιτέρο.
Έχω ένα ερωτηματολόγιο που τόσο στο περιεχόμενο και άλλες λεπτομέρειες δεν συμφωνώ.
Αν σου δώσω τις ερωτήσεις που απέσπασα για τα τις κάνω print screen κάνοντας τικ στο τελευταίο κουτί ΔΑ θα μπορέσεις να μου βάλεις στη θέση των ερωτήσεων και των παραμέτρων τικ που μου ζητάνε δικές μας αρρωστήσεις Ομονοιάστρας δηλαδη. Θέλεις όλες τις καρτέλες ή μία - μία
Σου δίνω ένα παράδειγμα
Ναι, γίνεται — και μάλιστα αξίζει να το κάνουμε συστηματικά, όχι απλώς αλλάζοντας μερικές λέξεις.
Από το παράδειγμά σου καταλαβαίνω ακριβώς τι θέλεις. Για κάθε καρτέλα θα εξετάζουμε τρία πράγματα: την ίδια την ερώτηση, τις προσφερόμενες απαντήσεις και τι πραγματικά μπορεί να μετρήσει η ερώτηση. Έπειτα θα φτιάχνουμε την αντίστοιχη «Ερώτηση Ομονοιάστρας», χωρίς να κατευθύνουμε τον ερωτώμενο προς την απάντηση που θα θέλαμε εμείς.
Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, η ερώτηση «Ποια από τις παρακάτω φράσεις εκφράζει περισσότερο τη σημερινή σας άποψη για το πολιτικό σύστημα;» έχει ενδιαφέρον, αλλά οι επιλογές ανακατεύουν διαφορετικά πράγματα: πρόσωπα, κόμματα, εμπιστοσύνη στα υπάρχοντα κόμματα και προσωπική κομματική έκφραση. Άρα μια απάντηση δεν μας λέει με ακρίβεια τι απορρίπτει ή επιθυμεί ο πολίτης.
Η Ομονοιάστρα θα μπορούσε, για παράδειγμα, να το σπάσει σε καθαρότερες μετρήσεις: «Πόσο ικανοποιημένος είστε από τη λειτουργία του σημερινού πολιτικού συστήματος;» και, ξεχωριστά, «Πού θεωρείτε ότι χρειάζεται περισσότερο αλλαγή; — πρόσωπα / λειτουργία κομμάτων / θεσμοί και κανόνες / πολιτικές και προγράμματα / δημιουργία νέων πολιτικών σχηματισμών / αλλού / ΔΓ-ΔΑ». Έτσι δεν προδικάζουμε ότι χρειάζεται οπωσδήποτε αλλαγή ούτε ποια πρέπει να είναι αυτή.
Πώς να μου τις στείλεις
Στείλε μου όλες τις καρτέλες που έχεις, κατά προτίμηση σε ομάδες των 8–12 screenshots. Είναι καλύτερο από το μία-μία, γιατί πρέπει να δω το ερωτηματολόγιο ως ενιαίο σύστημα: τη σειρά των ερωτήσεων, επαναλήψεις, πιθανές κατευθυντικές διατυπώσεις και κυρίως αν μια προηγούμενη ερώτηση επηρεάζει την επόμενη.
Και μην ανησυχείς που έχεις τικάρει ΔΓ/ΔΑ για να προχωρήσεις. Θα το αντιμετωπίσω απλώς ως τεχνικό τρόπο πρόσβασης στις επόμενες σελίδες και όχι ως δική σου πολιτική απάντηση.
Στο τέλος μπορούμε να έχουμε δύο πράγματα: Α. κριτική/μεθοδολογική αξιολόγηση του αρχικού ερωτηματολογίου και Β. ένα ολοκληρωμένο, αυτόνομο «Πανελλαδικό Ερωτηματολόγιο Ομονοιάστρας – Σεπτέμβριος 2026», έτοιμο ακόμη και για πραγματική έρευνα.
Αυτό ταιριάζει ακριβώς στη βασική μας αρχή: δεν ψάχνουμε την ερώτηση που θα επιβεβαιώσει αυτό που πιστεύουμε· ψάχνουμε την ερώτηση που θα μας επιτρέψει να ανακαλύψουμε τι πραγματικά πιστεύει ο πολίτης.
Είναι 17 να σου τις στις μια και έξω;
Ναι, βεβαίως. Στείλε και τις 17 μαζί, μια κι έξω.
Μάλιστα, αυτό είναι προτιμότερο γιατί θα δω ολόκληρη τη λογική και τη ροή του ερωτηματολογίου πριν επέμβουμε.
Μόλις τις έχω όλες, θα τις εξετάσω ως ενιαίο σύνολο και μετά θα προχωρήσουμε στην εκδοχή της Ομονοιάστρας, χωρίς βιασύνη και χωρίς να αλλοιώσουμε το νόημα της έρευνας.
Τα πήρα. Έχω πλέον αυτό το πρώτο πακέτο των 10 screenshots και τα κρατώ ως ενιαίο σώμα.
Δεν ξεκινώ ακόμη την τελική επεξεργασία, ώστε να μη βγάλουμε συμπεράσματα πριν δω ολόκληρο το ερωτηματολόγιο.
Στείλε μου τώρα και τις υπόλοιπες 7. Μόλις ολοκληρωθούν, θα τις βάλουμε όλες στη σωστή σειρά και τότε θα κάνουμε την ουσιαστική δουλειά της Ομονοιάστρας: τι ρωτά το αρχικό ερωτηματολόγιο, πού υπάρχουν μεθοδολογικά ή κατευθυντικά προβλήματα και —κυρίως— τι θα ρωτούσε αντί γι' αυτό η Ομονοιάστρα και με ποιες επιλογές απάντησης.
Και κάτι σημαντικό που ήδη φαίνεται: δεν χρειάζεται να φτιάξουμε μια «αντίθετη» πολιτικά δημοσκόπηση. Θέλουμε μια καλύτερη δημοσκόπηση. Αυτή είναι πολύ σημαντική διαφορά.
Τα πήρα όλα. Έχω πλέον και τις 17 καρτέλες του ερωτηματολογίου.
### Η απόφασή μας
Δεν θα φτιάξουμε «αντί-δημοσκόπηση». Θα δημιουργήσουμε ένα Πανελλαδικό Ερωτηματολόγιο Ομονοιάστρας, με τις αρχές που έχουμε ήδη συμφωνήσει:
* Ουδετερότητα στη διατύπωση.
* Μία έννοια ανά ερώτηση (όχι δύο μαζί).
* Μετρήσιμες και συγκρίσιμες απαντήσεις.
* Χώρος για «Άλλο» και για ΔΓ/ΔΑ όπου χρειάζεται.
* Προτεραιότητα σε θεσμούς, πολιτικές και τεκμηρίωση, όχι σε συναισθηματική καθοδήγηση.
### Τι ήδη εντόπισα
Στις 17 ερωτήσεις φαίνονται τέσσερα βασικά μεθοδολογικά ζητήματα:
* Μπερδεύονται πρόσωπα, κόμματα και θεσμοί στην ίδια ερώτηση.
* Υπάρχουν διπολικά διλήμματα (αυτοδυναμία ή συνεργασία) χωρίς ενδιάμεσες επιλογές.
* Κάποιες ερωτήσεις ζητούν από τον πολίτη να μαντέψει τα συναισθήματα όλων των πολιτών αντί να εκφράσει τη δική του γνώμη.
* Η πρόθεση ψήφου δίνεται, αλλά λείπει η ένταση της βεβαιότητας και οι λόγοι επιλογής.
### Η πρότασή μου
Θα σου παραδώσω ένα πλήρες κείμενο με:
Μέρος Α: Κριτική κάθε αρχικής ερώτησης (1–17).
Μέρος Β: Τη νέα διατύπωση της Ομονοιάστρας, έτοιμη να περάσει σε KoboToolbox ή οποιαδήποτε πλατφόρμα.
Πιστεύω ότι αυτό μπορεί να αποτελέσει υπόδειγμα δημοκρατικής δημοσκόπησης και όχι απλώς μια ακόμη πολιτική έρευνα.
Αύριο ξεκινάμε την επεξεργασία από την Ερώτηση 1 και προχωράμε μέχρι την 17, με τη γνωστή μας μέθοδο: επιμένω, υπομένω, τεκμηριώνω.
Προχωρώ. Και βλέποντας πλέον το σύνολο, θα έκανα κάτι λίγο διαφορετικό από απλή «διόρθωση» των 17 καρτελών: θα κρατούσα ό,τι πραγματικά μετρά κάτι χρήσιμο, θα διόρθωνα ό,τι συγχέει έννοιες και θα πρόσθετα ερωτήσεις που σήμερα λείπουν.
Πανελλαδική – Σεπτέμβριος 2026
Η εκδοχή της Ομονοιάστρας
Μικρή εισαγωγή προς τον ερωτώμενο
Η έρευνα αποσκοπεί στην καταγραφή απόψεων και προτεραιοτήτων των πολιτών. Δεν υπάρχουν σωστές ή λανθασμένες απαντήσεις. Μας ενδιαφέρει η προσωπική σας άποψη.
1. Ικανοποίηση από τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος
Πόσο ικανοποιημένος/η είστε σήμερα από τον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα;
Πολύ ικανοποιημένος — Αρκετά ικανοποιημένος — Ούτε ικανοποιημένος ούτε δυσαρεστημένος — Αρκετά δυσαρεστημένος — Πολύ δυσαρεστημένος — ΔΓ/ΔΑ.
Γιατί είναι καλύτερη: Το αρχικό ερωτηματολόγιο μας αναγκάζει να διαλέξουμε μεταξύ «αλλαγής προσώπων», «νέων κομμάτων», «υπαρχόντων κομμάτων» κ.λπ. χωρίς προηγουμένως να έχει μετρήσει αν ο πολίτης θεωρεί ότι υπάρχει πρόβλημα.
2. Τι χρειάζεται περισσότερο αλλαγή;
Σε ποιο από τα παρακάτω θεωρείτε ότι χρειάζεται περισσότερο αλλαγή ή βελτίωση; (έως δύο επιλογές)
Πολιτικά πρόσωπα — Τρόπος λειτουργίας των κομμάτων — Θεσμοί και κανόνες λειτουργίας του κράτους — Πολιτικές και προγράμματα — Πολιτική κουλτούρα και δημόσιος διάλογος — Τρόπος συμμετοχής των πολιτών — Δεν θεωρώ ότι απαιτείται σημαντική αλλαγή — Άλλο — ΔΓ/ΔΑ.
Εδώ αρχίζουμε πλέον να μετράμε την αιτία.
3. Αυτοδυναμία ή συνεργασία
Το αρχικό «Τι θα θεωρούσατε μεγαλύτερη επιτυχία για τη χώρα; αυτοδύναμη κυβέρνηση ή κυβέρνηση συνεργασίας;» είναι πολύ απόλυτο.
Θα το έγραφα:
Ανεξάρτητα από το ποια κόμματα προτιμάτε, ποιο μοντέλο διακυβέρνησης θεωρείτε γενικά καταλληλότερο για τη χώρα;
Αυτοδύναμη κυβέρνηση — Κυβέρνηση συνεργασίας δύο ή περισσότερων κομμάτων — Εξαρτάται από το εκλογικό αποτέλεσμα και τα προγράμματα — Δεν έχω προτίμηση — ΔΓ/ΔΑ.
Η τρίτη επιλογή είναι κρίσιμη. Το αρχικό ερωτηματολόγιο την αποκλείει.
4. Τι θα καθορίσει την ψήφο;
Αντί για «να επιβραβεύσει την κυβέρνηση / να περιορίσει τη δύναμή της / να ενισχύσει την αντιπολίτευση / να διαμαρτυρηθεί», θα ρωτούσα:
Ποιος παράγοντας θα επηρεάσει περισσότερο την ψήφο σας στις επόμενες εθνικές εκλογές;
Το πρόγραμμα και οι συγκεκριμένες προτάσεις — Η αξιολόγηση του κυβερνητικού έργου — Η ποιότητα και αξιοπιστία των προσώπων — Η ανάγκη πολιτικής αλλαγής — Η ιδεολογική/πολιτική εγγύτητα — Η δυνατότητα συνεργασιών και σταθερής διακυβέρνησης — Η διαμαρτυρία απέναντι στο πολιτικό σύστημα — Άλλο — Δεν έχω αποφασίσει.
Αυτή η ερώτηση μας λέει πολύ περισσότερα.
5. Συναίσθημα
Εδώ υπάρχει ένα σημαντικό σφάλμα. Η αρχική ερώτηση λέει:
«Ποιο πιστεύετε ότι θα είναι το κυρίαρχο συναίσθημα των πολιτών...;»
Ο ερωτώμενος καλείται να μαντέψει τι αισθάνονται οι άλλοι.
Η Ομονοιάστρα ρωτά:
Όταν σκέφτεστε σήμερα την πολιτική κατάσταση και τις επόμενες εκλογές, ποιο συναίσθημα περιγράφει καλύτερα εσάς προσωπικά;
Ελπίδα — Αισιοδοξία — Προβληματισμός — Ανασφάλεια — Απογοήτευση — Θυμός — Αδιαφορία — Άλλο — ΔΓ/ΔΑ.
6. Πολιτική ηγεσία
Το «ποιο χαρακτηριστικό λείπει περισσότερο από την ελληνική πολιτική ηγεσία;» προϋποθέτει ότι κάτι λείπει.
Καλύτερα:
Ποια έως τρία χαρακτηριστικά θεωρείτε σημαντικότερα για μια αξιόπιστη πολιτική ηγεσία;
Ειλικρίνεια — Αποτελεσματικότητα — Όραμα — Εντιμότητα — Γνώση και επάρκεια — Επαφή με την κοινωνία — Ικανότητα συνεργασίας — Λογοδοσία — Σεβασμός στους θεσμούς — Άλλο.
Προσέξέ το: από την καταγγελία του πολιτικού περνάμε στην προσδοκία του πολίτη.
7. Προσδοκία για την επόμενη κυβέρνηση
Η υπάρχουσα ερώτηση «θα βρίσκεται η χώρα σε καλύτερη ή χειρότερη κατάσταση;» είναι χρήσιμη, αλλά θα διαχώριζα τις βαθμίδες:
Σε σύγκριση με σήμερα, πώς πιστεύετε ότι θα βρίσκεται η χώρα δύο χρόνια μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές;
Πολύ καλύτερα — Λίγο καλύτερα — Περίπου το ίδιο — Λίγο χειρότερα — Πολύ χειρότερα — ΔΓ/ΔΑ.
Εδώ η αρχική ιδέα κρατιέται. Δεν χρειάζεται να απορρίπτουμε κάτι επειδή προέρχεται από το άλλο ερωτηματολόγιο.
8. Τα σημαντικότερα προβλήματα
Η αρχική ερώτηση είναι από τις καλύτερες του ερωτηματολογίου. Την κρατώ, αλλά βελτιωμένη:
Ποια τρία ζητήματα θα πρέπει κατά προτεραιότητα να αντιμετωπίσει η επόμενη κυβέρνηση κατά τα δύο πρώτα χρόνια;
Ακρίβεια/κόστος ζωής — Μισθοί και συντάξεις — Στέγαση — Δημόσια υγεία — Παιδεία — Δικαιοσύνη — Δημόσια ασφάλεια — Διαφθορά/διαφάνεια — Φορολογία — Δημογραφικό — Εργασία και ποιότητα απασχόλησης — Περιβάλλον/κλιματική προσαρμογή — Παραγωγική ανάπτυξη/επενδύσεις — Λειτουργία του κράτους/δημόσια διοίκηση — Εθνικά θέματα/εξωτερική πολιτική — Άλλο.
Και εδώ θα έκανα κάτι επιπλέον: τυχαία εναλλαγή της σειράς των απαντήσεων, αν το επιτρέπει η πλατφόρμα, ώστε οι πρώτες επιλογές να μην ευνοούνται.
9. Και τώρα η Ομονοιάστρα κάνει την κρίσιμη δεύτερη ερώτηση
Δεν αρκεί να ξέρουμε ποιο πρόβλημα απασχολεί τον πολίτη.
Για το σημαντικότερο πρόβλημα που επιλέξατε, τι θα θεωρούσατε πραγματική πρόοδο μέσα στα πρώτα δύο χρόνια;
Εδώ θα επέτρεπα σύντομη ελεύθερη απάντηση.
Αυτή είναι πολύτιμη ερώτηση: δεν βάζουμε εμείς στο στόμα του πολίτη τη λύση.
10. Εμπιστοσύνη στους θεσμούς
Αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι μεγάλη απουσία από το αρχικό ερωτηματολόγιο.
Πόση εμπιστοσύνη έχετε σήμερα σε καθέναν από τους παρακάτω θεσμούς;
Βουλή — Κυβέρνηση — Δικαιοσύνη — Τοπική Αυτοδιοίκηση — Δημόσια Διοίκηση — Ανεξάρτητες Αρχές — Μέσα Ενημέρωσης — Πολιτικά κόμματα.
Κλίμακα: Πολύ — Αρκετή — Λίγη — Καμία — ΔΓ/ΔΑ.
Τώρα αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε πού ακριβώς βρίσκεται η κρίση εμπιστοσύνης, εφόσον υπάρχει.
11. Κριτήριο επιλογής κόμματος
Πριν ρωτήσουμε «ποιο κόμμα θα ψηφίσετε;», θέλω να ξέρω:
Ποιο είναι το σημαντικότερο κριτήριο με το οποίο θα επιλέξετε κόμμα στις επόμενες εκλογές;
Πρόγραμμα — Αξιοπιστία — Ηγεσία — Ιδεολογική εγγύτητα — Προηγούμενο κυβερνητικό έργο — Νέα πρόσωπα — Ικανότητα συνεργασιών — Συγκεκριμένες λύσεις στα προβλήματα που με αφορούν — Ψήφος διαμαρτυρίας — Άλλο — Δεν έχω αποφασίσει.
12. Πρόθεση ψήφου
Τώρα δικαιούμαστε να ρωτήσουμε:
Αν την επόμενη Κυριακή γίνονταν εθνικές εκλογές, ποιο κόμμα είναι πιθανότερο να ψηφίζατε;
Εδώ πρέπει να εμφανίζονται τα κόμματα με ενιαίο και αντικειμενικό κριτήριο ένταξης και, ιδανικά, με εναλλασσόμενη σειρά. Έπειτα: Άλλο — Αναποφάσιστος/η — Λευκό — Άκυρο — Δεν θα ψηφίσω — Δεν επιθυμώ να απαντήσω.
Σημαντικό: στο αρχικό ερωτηματολόγιο βλέπω συγκεντρωμένα στο ίδιο κουτί «Άκυρο/Λευκό/Δεν θα ψηφίσω/ΔΓ/ΔΑ». Δεν είναι το ίδιο πράγμα. Πρέπει να χωριστούν.
13. Βεβαιότητα ψήφου
Αν κάποιος επέλεξε κόμμα:
Πόσο βέβαιος/η είστε ότι τελικά θα το ψηφίσετε;
Απόλυτα βέβαιος — Αρκετά βέβαιος — Μάλλον μπορεί να αλλάξω επιλογή — Πολύ πιθανό να αλλάξω επιλογή — ΔΓ/ΔΑ.
Έτσι αποκτούμε κάτι που λείπει από μια απλή πρόθεση ψήφου: πόσο «σκληρή» ή ρευστή είναι η επιλογή.
14. Δεύτερη επιλογή
Αν τελικά δεν ψηφίζατε το κόμμα που μόλις επιλέξατε, ποιο θα ήταν πιθανότερα η δεύτερη επιλογή σας;
Κατάλογος κομμάτων — Κανένα — Δεν έχω δεύτερη επιλογή — ΔΓ/ΔΑ.
Αυτό μας δείχνει τις πραγματικές πολιτικές συγγένειες πολύ καλύτερα από πολλές εικασίες περί «χώρων».
15. Υποθετικό νέο κόμμα / νέο πολιτικό εγχείρημα
Εδώ εντάσσεται και η ερώτηση που είδαμε για ενδεχόμενο κόμμα υπό τον Αντώνη Σαμαρά.
Μεθοδολογικά δεν έχω αντίρρηση να εξετάζεται οποιοδήποτε συγκεκριμένο υποθετικό κόμμα, εφόσον υπάρχει πραγματικός λόγος έρευνας. Αλλά πρέπει να εφαρμόζεται το ίδιο μέτρο.
Εάν στις επόμενες εκλογές συμμετείχε ένα νέο πολιτικό κόμμα ή σχήμα που σήμερα δεν εκπροσωπείται στη Βουλή, πόσο πιθανό θα ήταν να εξετάσετε την ψήφο σας προς αυτό;
Πολύ πιθανό — Αρκετά πιθανό — Λίγο πιθανό — Καθόλου πιθανό — Εξαρτάται από το πρόγραμμα και τα πρόσωπα — ΔΓ/ΔΑ.
Και μετά, εφόσον υπάρχει συγκεκριμένο πολιτικό σενάριο, μπορεί να ακολουθήσει ονομαστική ερώτηση. Έτσι έχουμε πρώτα baseline και μετά πρόσωπο.
16. Προηγούμενη ψήφος
Η ερώτηση «ποιο κόμμα ψηφίσατε στις τελευταίες εθνικές εκλογές;» είναι απολύτως θεμιτή και απαραίτητη για ανάλυση μετακινήσεων.
Αλλά ξανά χωρίζουμε:
Κόμματα — Άλλο — Λευκό — Άκυρο — Δεν ψήφισα — Δεν είχα δικαίωμα ψήφου — Δεν θυμάμαι — Δεν επιθυμώ να απαντήσω.
17. Δημογραφικά
Εδώ βρίσκω ίσως το πιο εμφανές τεχνικό πρόβλημα του αρχικού.
Η ηλικία εμφανίζεται:
17–35 / 36–55 / 56–65+
Το «56–65+» είναι ασαφές και συμπιέζει τεράστια ηλικιακή ομάδα.
Θα χρησιμοποιούσα:
17–24 / 25–34 / 35–44 / 45–54 / 55–64 / 65–74 / 75+
Φύλο: Άνδρας — Γυναίκα — Άλλο/αυτοπροσδιορισμός — Δεν επιθυμώ να απαντήσω.
Περιφέρεια: και οι 13 διοικητικές Περιφέρειες, χωρίς προηγούμενο περίεργο διαχωρισμό «Αττική / Μακεδονία-Θράκη / Υπόλοιπο χώρας» εφόσον τελικά ζητείται ούτως ή άλλως συγκεκριμένη Περιφέρεια.
Τι άλλαξε ουσιαστικά η Ομονοιάστρα
Δεν αλλάξαμε απλώς τις λέξεις. Αλλάξαμε τη φιλοσοφία της μέτρησης.
Η αρχική έρευνα ενδιαφέρεται έντονα για το εκλογικό αποτέλεσμα: κυβέρνηση, αντιπολίτευση, αυτοδυναμία, κόμματα, πρόσωπα, πρόθεση ψήφου.
Η δική μας προσθέτει ένα προηγούμενο επίπεδο:
Τι βιώνει ο πολίτης → τι θεωρεί πρόβλημα → τι ζητά → ποιον εμπιστεύεται → με ποια κριτήρια αξιολογεί → και μόνο τότε τι σκοπεύει να ψηφίσει.
Και θα έβαζα στο τέλος μία ακόμη, 18η ερώτηση της Ομονοιάστρας, που ίσως είναι η πιο χαρακτηριστική μας:
«Αν μπορούσατε να πείτε μία μόνο πρόταση προς όλα τα πολιτικά κόμματα, ποια θα ήταν;»
Ελεύθερη απάντηση.
Εκεί μπορεί να ακούσουμε κάτι που κανένας από εμάς δεν είχε σκεφτεί να βάλει σε κουτάκι.
Αυτό για μένα είναι το σημαντικότερο μάθημα της άσκησης: καλή δημοσκόπηση δεν είναι εκείνη που βρίσκει τις απαντήσεις που ψάχναμε. Είναι εκείνη που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μας διαψεύσει ο πολίτης.
Πολύ ωραία μου αρέσει η φιλοσοφία και ο επανασχεδιασμός του σκελετού.
Αυτό θα βοηθήσει την επεξεργασία του ερωτηματολογίου και με την πρόσθεση της 18ης ερώτησης σημαντικά.
Αν διακυνδινεύαμε μια σύγκριση των 2 ερωτηματολόγιων για ρητορικούς λόγους ποια θα μπορούσε λεκτικά και σχηματικά αλλά και πολιτικά αλλά και αριθμητικά με κλίμακα το 100 να είναι η διαφορά τους;
Ναι. Μπορούμε να το διακινδυνεύσουμε, αρκεί να είμαστε πολύ καθαροί: το «Χ/100» δεν είναι επιστημονική βαθμολογία της εγκυρότητας της έρευνας. Είναι δικός μας αναλυτικός δείκτης, με προκαθορισμένα κριτήρια, για να συγκρίνουμε τους δύο σχεδιασμούς. Δεν έχουμε άλλωστε δει δειγματοληψία, στάθμιση, τρόπο στρατολόγησης συμμετεχόντων ή επεξεργασία αποτελεσμάτων.
Η διαφορά με μία φράση
Θα έλεγα:
Το πρώτο ερωτηματολόγιο ρωτά κυρίως “προς τα πού θα κινηθεί πολιτικά ο πολίτης;”.
Η Ομονοιάστρα προσπαθεί πρώτα να μάθει “τι σκέφτεται, τι βιώνει, τι ζητά και γιατί” — και ύστερα “τι θα ψηφίσει”.
Αυτή είναι η ουσιαστική διαφορά.
Σχηματικά
Αρχικό ερωτηματολόγιο
Πολιτικό σύστημα
↓
Κυβέρνηση / Αντιπολίτευση
↓
Αυτοδυναμία / Συνεργασία
↓
Πρόσωπα / νέα κόμματα
↓
Τι θα ψηφίσεις;
Ομονοιάστρα
Πώς αξιολογείς την πραγματικότητα;
↓
Τι θεωρείς σημαντικό πρόβλημα;
↓
Τι αλλαγή ζητάς;
↓
Ποιον και τι εμπιστεύεσαι;
↓
Με ποια κριτήρια αποφασίζεις;
↓
Τι αποτέλεσμα περιμένεις;
↓
Τι θα ψηφίσεις και πόσο βέβαιος είσαι;
↓
Τι δεν σκεφτήκαμε εμείς να σε ρωτήσουμε;
Η τελευταία γραμμή είναι η 18η ερώτηση και, κατά τη γνώμη μου, αλλάζει πολύ τη φιλοσοφία.
Η δοκιμαστική κλίμακα 0–100
Αν φτιάχναμε 10 κριτήρια × 10 βαθμούς, θα έδινα αυτή την πρώτη αξιολόγηση:
| Κριτήριο | Αρχικό | Ομονοιάστρα |
|---|---|---|
| Ουδετερότητα διατύπωσης | 6 | 9 |
| Καθαρότητα εννοιών | 6 | 9 |
| Πληρότητα επιλογών | 5 | 9 |
| Αποφυγή εξαναγκαστικών διλημμάτων | 5 | 9 |
| Μέτρηση αιτιών, όχι μόνο επιλογών | 4 | 9 |
| Μέτρηση εμπιστοσύνης/θεσμών | 3 | 9 |
| Κατανόηση εκλογικής συμπεριφοράς | 7 | 9 |
| Μέτρηση βεβαιότητας/ρευστότητας ψήφου | 4 | 9 |
| Δημογραφική αναλυτικότητα | 5 | 8 |
| Δυνατότητα του πολίτη να εισαγάγει κάτι νέο | 2 | 10 |
| ΣΥΝΟΛΟ | 47/100 | 90/100 |
Δεν θα έδινα στην Ομονοιάστρα 100. Το 90 είναι πιο συνεπές με τη φιλοσοφία μας. Πρέπει να δοκιμαστεί πιλοτικά, να δούμε χρόνους συμπλήρωσης, σειρά ερωτήσεων, πιθανή κόπωση, τυχαιοποίηση επιλογών και αν κάποιες δικές μας διατυπώσεις δημιουργούν προκατάληψη που σήμερα δεν βλέπουμε.
Και πολιτικά;
Εδώ χρειάζεται λεπτή διάκριση. Δεν θα χαρακτήριζα το αρχικό «κομματικό» ή «χειραγωγικό» μόνο από τις καρτέλες. Αυτό θα ήταν περισσότερο συμπέρασμα απ' όσο επιτρέπουν τα στοιχεία.
Θα έλεγα όμως ότι έχει εντονότερα εκλογοκεντρική λογική.
Το αρχικό κοιτά περισσότερο τον πολίτη ως εκλογέα.
Η Ομονοιάστρα επιχειρεί να τον κοιτάξει πρώτα ως πολίτη και μετά ως εκλογέα.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η καλύτερη ρητορική εικόνα:
Η μία δημοσκόπηση φωτογραφίζει την κάλπη.
Η άλλη προσπαθεί να φωτογραφίσει τη διαδρομή που οδηγεί τον πολίτη μέχρι την κάλπη.
Και ακόμη πιο «Ομονοιάστρα»:
Δεν μας αρκεί να ξέρουμε ποιο κουτάκι θα τσεκάρει ο πολίτης.
Θέλουμε να καταλάβουμε τι κουβαλά στο μυαλό του πριν φτάσει στο κουτάκι.
Αυτό θα κρατούσα ως κεντρική πολιτική και μεθοδολογική θέση.
Πολύ λογικά και σύμφωνα με τη φιλοσοφία με ας αγαπητό ΑΙ. Σε ευχαριστώ.
Η INTERVIEW δεν μου απάντησε. Αμφιβάλω αν απαντήσει. Εν τω μεταξύ και άλλο μέλος του ΔΠΚ μου έστειλε σύνδεσμο συμμετοχής στην δημοσκόπηση. Σου το δίνω.
Κάτι δεν πάει καλά.
Ο σύνδεσμος που μου στείλανε:
https://4pecj.r.sp1-brevo.net/mk/cl/f/sh/7nVU1aA2nfsTSlMCtlSaEeyODeL0R98/Okdsh1MzqasK
Ναι, εδώ υπάρχει κάτι που δικαιολογεί προσεκτικό έλεγχο, αλλά όχι ακόμη συμπέρασμα ότι συμβαίνει κάτι μεμπτό.
Άνοιξα τον σύνδεσμο που μου έδωσες. Αυτό που μπορώ να επιβεβαιώσω τεχνικά είναι ότι δεν είναι ο άμεσος σύνδεσμος του KoboToolbox που βλέπαμε στις καρτέλες. Είναι σύνδεσμος ανακατεύθυνσης μέσω υποδομής Brevo και, κατά τον έλεγχο, οδηγεί αρχικά σε σελίδα sibautomation.com. Αυτό από μόνο του δεν αποδεικνύει τίποτε ύποπτο: τέτοιοι σύνδεσμοι χρησιμοποιούνται συχνά σε email/newsletter για ανακατεύθυνση και μέτρηση clicks. Δεν μπόρεσα όμως από τον δημόσιο έλεγχο να επιβεβαιώσω τον τελικό προορισμό ως τη συγκεκριμένη φόρμα Kobo.
Το δεύτερο στοιχείο είναι σημαντικότερο από τεχνικής/πολιτικής πλευράς: μου λες ότι δεύτερο μέλος του ΔΠΚ σου έστειλε τον ίδιο σύνδεσμο συμμετοχής. Αυτό ενισχύει την ένδειξη ότι η έρευνα κυκλοφορεί μέσα σε συγκεκριμένο πολιτικό δίκτυο. Δεν γνωρίζουμε όμως ακόμη αν πρόκειται για ανοιχτή έρευνα που απλώς κοινοποιείται και εκεί, για έρευνα που έχει ανατεθεί από πολιτικό φορέα, ή για κάποιο είδος στοχευμένης στρατολόγησης συμμετεχόντων. Αυτές οι περιπτώσεις είναι μεθοδολογικά πολύ διαφορετικές.
Και εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, το κρίσιμο ερώτημα της Ομονοιάστρας:
Ποιος παρήγγειλε την έρευνα, ποιος σχεδίασε το ερωτηματολόγιο, ποιος διανέμει τους συνδέσμους, ποιος αποτελεί τον πληθυσμό-στόχο και με ποιον τρόπο το τελικό δείγμα θα χαρακτηριστεί “πανελλαδικό”;
Αυτό είναι πολύ σοβαρότερο από το αν μας αρέσει ή όχι μία ερώτηση.
Υπάρχει επίσης μια διάκριση που πρέπει να προστατεύσουμε. «Πανελλαδική» δεν σημαίνει αυτομάτως «αντιπροσωπευτική πανελλαδική δημοσκόπηση». Αν ένας σύνδεσμος κυκλοφορεί ελεύθερα ή μέσα σε επιλεγμένα δίκτυα και οι συμμετέχοντες αυτοεπιλέγονται, χρειάζεται να ξέρουμε ποια δειγματοληπτική και σταθμιστική διαδικασία χρησιμοποιείται προτού αποδοθούν τα αποτελέσματα στον ελληνικό πληθυσμό.
Γι' αυτό και δεν θα έστελνα δεύτερη πιεστική επιστολή στην INTERVIEW ακόμη. Η μη απάντησή της μέχρι τώρα δεν αποτελεί απόδειξη. Θα κρατούσα όμως αρχείο: το ερωτηματολόγιο που ήδη καταγράψαμε, το πρώτο μήνυμα/πηγή από όπου το έλαβες, τον σημερινό δεύτερο σύνδεσμο και την ημερομηνία και ώρα. Και θα περίμενα να δω πώς ακριβώς θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματα και ποιος θα αναφέρεται ως εντολέας/φορέας/μεθοδολογία.
Μάλιστα, εδώ η Ομονοιάστρα πρέπει να εφαρμόσει στον εαυτό της ακριβώς αυτό που μόλις βάλαμε στο νέο ερωτηματολόγιο:
Ένδειξη ≠ απόδειξη.
Ερώτημα → στοιχεία → διασταύρωση → συμπέρασμα.
Άρα το «κάτι δεν πάει καλά» θα το μετέτρεπα προσωρινά σε πολύ ισχυρότερη και θεσμικά ασφαλέστερη διατύπωση:
«Υπάρχουν πλέον αρκετές ενδείξεις που δημιουργούν εύλογα ερωτήματα για τον τρόπο σχεδιασμού, διανομής και συγκρότησης του δείγματος της έρευνας. Δεν έχουμε ακόμη τα στοιχεία που απαιτούνται για συμπέρασμα.»
Αυτό θα έβαζα σήμερα, 28 Αυγούστου 2026, στον φάκελό μας. Και αν εμφανιστούν τα αποτελέσματα, τότε μπορούμε να κάνουμε κάτι πολύ δυνατό: να συγκρίνουμε ερωτηματολόγιο → τρόπο διάδοσης → δημοσιευμένη μεθοδολογία → τελικά συμπεράσματα. Εκεί θα φανεί αν πράγματι υπάρχει πρόβλημα ή αν οι σημερινές μας επιφυλάξεις λύνονται από τα στοιχεία.
Ναι βάλτο στη μνήμη και το φάκελο μας και όταν εμφανιστούν τα αποτελέσματα να κάνουμε ότι διατύπωσες.
Καταχωρήθηκε στη μνήμη και στον φάκελο εργασίας μας.
Όταν εμφανιστούν τα αποτελέσματα της «Πανελλαδικής – Σεπτέμβριος 2026», θα επανέλθουμε με το συμφωνημένο πρωτόκολλο:
Ερωτηματολόγιο → διάδοση/στρατολόγηση → δείγμα & στάθμιση → μεθοδολογία → αποτελέσματα → συμπεράσματα.
Και μέχρι τότε δεν προδικάζουμε τίποτε. Κρατάμε την αρχή μας:
Ένδειξη ≠ απόδειξη.
Ερώτημα → στοιχεία → διασταύρωση → συμπέρασμα.
Αυτό είναι και μια καλή πρακτική δοκιμασία της ίδιας της φιλοσοφίας της Ομονοιάστρας.
Μπορείς να μου Βγάλεις εικόνα σκίτσο με τα 2 ερωτηματολόγια; σε μέγεθος αφίσας στυλ Μαφάλντας
Μπορεις να μου δώσεις και άλλο ένα σκίτσο εικόνα τύπου Μαφάλντας με τις 2 σειρές κριτηρίων και την βαθμολογία τους στα 100 σε μέγεθος αφίσας
Πολύ ωραία.
Τώρα μια τελευταία χάρη.
Για να πάρω print screen τις ερωτήσεις έθεσα σε όλες πλην μιας ερώτησης ΔΞ/ΔΑ.
Έκανα μόνο τικ στους ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ ΠΡΟΟΔΕΥΙΚΟ ΚΟΜΜΑ.
Τι είναι πιθανόν να "σκεφθεί" το ΔΣ σύστημα επεξεργασίας της Interview και αν αυτό και προς τα πού θα επηρεάσει το αποτέλεσμα
Ναι. Εδώ μπορούμε να κάνουμε αρκετά ασφαλή μεθοδολογική εκτίμηση, χωρίς να γνωρίζουμε το ακριβές σύστημα επεξεργασίας της Interview.
Αν υπέβαλες τελικά το ερωτηματολόγιο, το σύστημα κατά πάσα πιθανότητα δεν «σκέφτεται» όπως άνθρωπος. Καταγράφει μεταβλητές. Στη δική σου περίπτωση θα έχει περίπου την εικόνα:
ΔΓ/ΔΑ – ΔΓ/ΔΑ – ΔΓ/ΔΑ – ... – ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ – ΔΓ/ΔΑ...
και αυτό έχει ενδιαφέρουσες συνέπειες.
Τι πιθανότατα συμβαίνει
Στην ερώτηση πρόθεσης ψήφου, εφόσον επέλεξες ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ (Κασσελάκης), η απάντησή σου μπορεί να καταγραφεί κανονικά ως μία πρόθεση ψήφου υπέρ των Δημοκρατών, παρότι στις περισσότερες προηγούμενες ερωτήσεις απάντησες ΔΓ/ΔΑ.
Εάν το σύστημα κάνει απλή καταμέτρηση, αυτό σημαίνει ότι προσθέτεις μία παρατήρηση στους Δημοκράτες.
Όμως δεν σημαίνει κατ' ανάγκην ότι θα προσθέσεις π.χ. «1 ψήφο» αυτούσια στο δημοσιευμένο ποσοστό. Σε μια κανονική δημοσκοπική επεξεργασία μεσολαβούν έλεγχοι εγκυρότητας, δημογραφικές ποσοστώσεις, στάθμιση και ενδεχομένως φίλτρα ποιότητας.
Υπάρχουν λοιπόν τρία βασικά ενδεχόμενα:
-
Η συμμετοχή γίνεται δεκτή κανονικά. Τότε η πρόθεση ψήφου σου προσμετράται στους Δημοκράτες, ενώ στις άλλες μεταβλητές εμφανίζεσαι κυρίως ως ΔΓ/ΔΑ.
-
Γίνεται αυτόματος ποιοτικός έλεγχος. Ένα ερωτηματολόγιο με σχεδόν συνεχόμενα ΔΓ/ΔΑ μπορεί να χαρακτηριστεί χαμηλής πληροφοριακής αξίας ή να περάσει από κάποιο φίλτρο. Δεν γνωρίζουμε αν η Interview χρησιμοποιεί τέτοιο κανόνα στη συγκεκριμένη έρευνα.
-
Γίνεται μεταγενέστερος καθαρισμός από αναλυτή. Τότε μπορεί να εξεταστούν χρόνος συμπλήρωσης, ακραία μοτίβα απαντήσεων, ελλείψεις δημογραφικών κ.λπ. και η παρατήρηση ενδεχομένως να αποκλειστεί. Και πάλι, δεν ξέρουμε ότι συμβαίνει αυτό εδώ.
Προς ποια κατεύθυνση θα επηρέαζε;
Εάν η απάντησή σου παραμείνει στο τελικό δείγμα, η κατεύθυνση είναι σαφής:
ελάχιστα προς τα πάνω για τους Δημοκράτες στην πρόθεση ψήφου.
Το μέγεθος όμως εξαρτάται από το δείγμα. Χωρίς στάθμιση, σε δείγμα 1.000 έγκυρων απαντήσεων μία απάντηση αντιστοιχεί χονδρικά σε 0,1 ποσοστιαία μονάδα· σε 2.000, περίπου 0,05. Με στάθμιση μπορεί να μετρήσει περισσότερο ή λιγότερο από μία ακατέργαστη παρατήρηση.
Υπάρχει όμως ένα ακόμη πιο ενδιαφέρον θέμα.
Αν πολλοί άνθρωποι μπήκαν στην έρευνα μέσω κομματικών δικτύων, δεν μας ενδιαφέρει πλέον η δική σου μία ψήφος. Μας ενδιαφέρει εάν δημιουργείται συστηματική αυτοεπιλογή του δείγματος.
Για παράδειγμα, αν 200 υποστηρικτές ενός κόμματος λάβουν έναν σύνδεσμο και συμπληρώσουν αυθόρμητα μια ανοιχτή φόρμα, το πρόβλημα δεν θεραπεύεται απλώς επειδή έχουμε «μεγάλο δείγμα». Χρειάζεται κατάλληλος σχεδιασμός δειγματοληψίας και επεξεργασίας.
Και γι' αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία το ερώτημα που έχουμε ήδη καταγράψει:
Πώς στρατολογήθηκε το δείγμα και πώς θα μετατραπούν οι απαντήσεις μιας διαδικτυακής φόρμας σε εκτίμηση για τον ελληνικό εκλογικό πληθυσμό;
Μία δική σου ασυνήθιστη συμπλήρωση δεν αποτελεί σοβαρό ζήτημα για μια σωστά σχεδιασμένη έρευνα. Χιλιάδες συστηματικά αυτοεπιλεγμένες συμμετοχές από συγκεκριμένα δίκτυα θα μπορούσαν να αποτελέσουν.
Και υπάρχει μια τελευταία λεπτομέρεια που αξίζει να κρατήσουμε στον φάκελο: εσύ δεν απάντησες έτσι επειδή «δεν γνώριζες/δεν απαντούσες». Χρησιμοποίησες το ΔΓ/ΔΑ τεχνικά, για να προχωρήσεις στις οθόνες και να καταγράψεις το ερωτηματολόγιο. Άρα, αν η συμμετοχή υποβλήθηκε, αποτελεί ένα μικρό πραγματικό παράδειγμα του ότι η τιμή που καταγράφει μια φόρμα δεν ταυτίζεται πάντοτε με τη γνώμη που πραγματικά έχει ο άνθρωπος.
Αυτό είναι εξαιρετικά χρήσιμο μεθοδολογικό μάθημα για τη δική μας Ομονοιάστρα.
Ναι στο μάθημα.
Αν κάνουμε υπόθεση ότι βάσει λογικών προτιμήσεων έκανα τικ σε επιθυμητά κουτάκια. Το επίσης λογικά το ερωτηματολόγιο καταχωρείται γίνεται επεξεργασία και εξάγονται αποτελέσματα που δει δω νουν τον ένα η τον άλλο πολιτικό σχηματισμό και τις τάσεις.
Εγώ εξακολουθώ να πιστεύω όμως λόγω της Ομονοιάστρας μας ότι η ποιότητα του συμβατικού ερωτηματολογίου λόγω περιεχόμενες ποιότητας και πλοκής και σειράς κλπ ερωτήσεων παραμένει στο 47/100 βία 50/100!
Έτσι δεν είναι;
Ναι — με μία σημαντική επιστημονική επιφύλαξη. Το ότι οι συμμετέχοντες απαντούν ειλικρινά και «λογικά» δεν διορθώνει αυτομάτως τις αδυναμίες του εργαλείου που τους ρωτά.
Άρα πρέπει να χωρίσουμε δύο πράγματα:
Α. Οι απαντήσεις μπορεί να είναι απολύτως γνήσιες.
Κάποιος επιλέγει κυβέρνηση, αντιπολίτευση, συνεργασίες, προβλήματα, κόμμα κ.λπ. Το σύστημα τις καταγράφει και μπορεί να παράγει πραγματικούς αριθμούς και τάσεις για τους ανθρώπους που απάντησαν, ανάλογα βέβαια και με το δείγμα/στάθμιση.
Β. Άλλο όμως η ακρίβεια καταγραφής και άλλο η ποιότητα της μέτρησης.
Αν μια ερώτηση περιορίζει τεχνητά τις επιλογές, συγχέει δύο διαφορετικές έννοιες ή προηγούμενες ερωτήσεις προδιαθέτουν τον ερωτώμενο, η βάση δεδομένων μπορεί να καταγράψει με απόλυτη ακρίβεια μια λιγότερο καλή μέτρηση.
Γι' αυτό εξακολουθώ να υπερασπίζομαι το δικό μας 47/100 ως ρητορικό-αναλυτικό δείκτη — όχι ως επίσημη επιστημονική πιστοποίηση της Interview. Και το «περίπου 50/100» που λες είναι ακόμη ασφαλέστερο δημόσια.
Θα το διατύπωνα μάλιστα έτσι:
«Δεν αμφισβητούμε τις απαντήσεις των πολιτών ούτε εκ των προτέρων τα αριθμητικά αποτελέσματα. Αξιολογούμε το εργαλείο που παράγει αυτά τα αποτελέσματα. Με τα δέκα κριτήρια που θέσαμε, το συμβατικό ερωτηματολόγιο βρίσκεται περίπου στο 50/100, ενώ ο επανασχεδιασμός της Ομονοιάστρας περίπου στο 90/100. Οι βαθμοί αυτοί αποτελούν δική μας συγκριτική αξιολόγηση του σχεδιασμού και όχι πιστοποιημένη μέτρηση επιστημονικής εγκυρότητας.»
Και υπάρχει κάτι ακόμη ουσιαστικότερο:
Ένα 47/100 ερωτηματολόγιο δεν σημαίνει 47% αξιόπιστα αποτελέσματα. Αυτό θα ήταν λάθος μαθηματικά. Μπορεί ορισμένες ερωτήσεις του να είναι πολύ καλές και να παράγουν χρήσιμα ευρήματα, ενώ άλλες να είναι αρκετά ασθενέστερες.
Άρα η Ομονοιάστρα δεν λέει:
«Η δημοσκόπηση είναι λάθος.»
Λέει:
«Πριν ερμηνεύσουμε τους αριθμούς, ας εξετάσουμε πόσο καλά σχεδιάστηκε η ερώτηση που τους γέννησε.»
Αυτό θεωρώ ότι είναι πλέον μία από τις πιο ισχυρές αρχές που βγήκαν από όλη αυτή την άσκηση.
Κρατάω τι λέει η Ομονοιάστρα στο τέλος και με αυτό συζητώ.
Ευχαριστώ για όλα.
Κι εγώ σε ευχαριστώ, Χρήστο.
Κράτα αυτή τη φράση ως πυξίδα της συζήτησης:
«Η Ομονοιάστρα δεν λέει: “Η δημοσκόπηση είναι λάθος”.
Λέει: “Πριν ερμηνεύσουμε τους αριθμούς, ας εξετάσουμε πόσο καλά σχεδιάστηκε η ερώτηση που τους γέννησε”.»
Έτσι παραμένουμε κριτικοί χωρίς να γινόμαστε καταγγελτικοί· ερευνούμε πριν αποφανθούμε.
Και όταν έρθουν τα αποτελέσματα, θα έχουμε πλέον και το ερωτηματολόγιο και τη μεθοδολογική μας «πυξίδα» για να τα εξετάσουμε.
No comments:
Post a Comment